Monday, June 15, 2026

Ni Hao Beijing , Ni Hao Shanghai

Ni Hao Beijing, Ni Hao Shanghai
-----------------------------------------
Travelogue of a Journey through Beijing and Shanghai
(22 May 2026 – 2 June 2026)
-----------------------------------------------------------

"What? You're going to China? Do you have an extra kidney? They'll remove one and keep it!"

That was the typical reaction whenever I mentioned that I was planning to visit China.       

Nevertheless, a group of sixteen of us decided to travel to China through TripADeal for A$1,586 per person, including flights, hotels, breakfast, and internal travel. Frankly, even we found it hard to believe that such a tour was available at that price.

Our friend Ajay, who had travelled extensively overseas but had never visited China, invited us to his home for a get-together featuring pav bhaji and shared some useful advice. He recommended downloading the Alipay app, arranging international roaming data, and, most importantly, practising once again the use of traditional Indian-style squat toilets! After living in Sydney for years, we had lost that habit. Our condition was such that once we squatted down, getting back up seemed like a challenge. So that part sounded particularly difficult.

We were going to be travelling from place to place for twelve days with little opportunity to do laundry. Therefore, we packed enough clothes for the entire trip. Some of the vegetarian members of our group, worried that they might be forced to eat lizards, scorpions, or other exotic delicacies in China, packed plenty of food from home as well.

After all these preparations, we departed Sydney on 22 May 2026. Flying with China Eastern Airlines, we landed at Shanghai Pudong International Airport and then took a connecting flight to Beijing, arriving there late at night. At the airport, we were welcomed by our Beijing guide, Vicky.

As our bus carried us to the hotel, she taught us two important Chinese expressions:
Ni Hao — “How are you?” / “Hello”
Xie Xie — “Thank you”

The following day, we visited Tiananmen Square, one of the most significant locations in Chinese history. It was here that the People's Republic of China was proclaimed, and it was also here that tanks were used against students demanding democratic rights.

Vicky had already advised us:
"Once you are in this square, do not ask political questions."
Walking across this vast open space, which covers about 440 hectares, felt exhausting enough to make one's legs ache.
From there, we proceeded to the Forbidden City, the magnificent residence of the Chinese emperors. Since ordinary people were once forbidden to enter, it became known as the Forbidden City. This luxurious palace complex contains nearly ten thousand rooms. To preserve the sanctity of the palace, no toilets were provided within its inner precincts. The emperor maintained a harem of three thousand women, though only a fortunate few were ever chosen to receive his attention.


The next day, we set out to visit one of the wonders of the world—a place I had dreamed of seeing all my life: the Great Wall of China.
Stretching from the shores of the Yellow Sea to the fringes of the Gobi Desert, this immense fortification was built across mountainous terrain to protect China from Mongolian invaders, a 5,600-kilometre-long wall built to protect the country from invaders. We were taken to the Great Wall at Juyong Pass. The weather that day was overcast and misty, though it was not raining. Our guide, Vicky, had already warned us that descending the Wall is often more difficult than climbing it, so we should think carefully before deciding how far to go.

After climbing the steep stone steps and negotiating the winding pathways, we were rewarded with a breathtaking view of the Wall snaking across lofty mountain ranges, wrapped in a blanket of mist. It made one want to shout aloud, “I have seen it! I have seen the Great Wall of China!” It is impossible to imagine how such a massive structure could have been built at such heights in such ancient times.

After completing our sightseeing in Beijing, we travelled to Xi’an by a bullet train running at a speed of 300 kilometres per hour. Xi’an is famous for its Terracotta Warriors. These clay soldiers were created to protect the Chinese emperor Qin Shi Huang in the afterlife. An army of 8,000 soldiers, 500 horses, and 100 chariots stands guard, while the emperor himself rests in his mausoleum elsewhere.

A living person fears death, but after death, what death remains to be feared? Is not death itself one of life’s greatest mysteries?

Our guide in Xi’an, Bruce, explained this extraordinary defensive arrangement by assigning honorary ranks and roles to some members of our group.

After bidding farewell to the Terracotta Warriors, we flew to Shanghai the following day.

Shanghai! Once a quiet fishing village, it is now the modern face of China and the superfast engine of the country’s economic progress.

Our guide in Shanghai was Lily. At the Jin Mao Tower, the lift reaches the 88th floor in just 45 seconds, offering a magnificent panoramic view of the entire city.

In the evening, we enjoyed a cruise on the Huangpu River. The dazzling skyline of Shanghai, illuminated with countless lights, was truly a feast for the eyes. We also attended an acrobatic show. I had previously seen a single motorcyclist riding inside the “Globe of Death,” but here there were eight riders—including a young woman—speeding around inside the sphere at the same time. It was absolutely breathtaking.

No visit to China can be complete without shopping. We visited various shopping centres and purchased pearls, jade, silk, green tea, and many other items from small shops that reminded us of Pune’s famous Tulshibaug market.

After purchasing a considerable amount of traditional medicine at a Chinese Health Centre in Xi’an, Ajay remarked, “These medicines may detoxify the body someday, but right now they have certainly detoxified my wallet!”

Bargaining in China is essential—prices often come down to less than half of the printed amount. One challenge, however, is that very few people understand English. We had to rely heavily on Google Translate wherever we went.

Among the other experiences not to be missed were seeing giant pandas at the Beijing Zoo, travelling at 300 kilometres per hour on a wheel-less Maglev train, taking a Grand Canal cruise in the Old City, enjoying a cycle-rickshaw ride through the Hutongs, and savouring traditional Chinese meals in local homes. Everything felt different and memorable.

At the beginning of the tour, Vicky had told us:
“Compare what you were saying about China before coming here with what you will be saying about China when you leave.”
Her words proved absolutely true.

On 2 June, saying “Xie Xie Beijing, Xie Xie Shanghai” (“Thank you, Beijing; thank you, Shanghai”), we returned to Sydney carrying countless wonderful memories in our hearts.
(A book based on this journey will soon be published by Snehal Prakashan, Pune.)










Thursday, June 11, 2026

ની હાઉ બેઇજિંગ, ની હાઉ શાંધાય

ની હાઉ બેઇજિંગ, ની હાઉ શાંધાય
(બેઇજિંગ અને શાંઘાય માં કરેલા સફરનો વૃત્તાંત)

“અરે, શું કહે છે? તું ચીન જઈ રહ્યો છે? તારી કિડની વધારે થઈ ગઈ છે શું? કિડની કાઢી લેશે!”
હું ચીન જવાનો છું એવું કહતાં સામાન્ય રીતે આવી જ પ્રતિક્રિયા મળતી.

પણ અમે સોળ જણાના જૂથે TripADeal મારફતે માત્ર A$1586 માં — ફ્લાઇટ, હોટેલ, નાસ્તો અને આંતરિક પ્રવાસ સહિત — ચીન જવાનું નક્કી કર્યું. આ કિંમત સાંભળીને અમને પોતાને પણ વિશ્વાસ આવતો નહોતો.

ચીન ન ગયેલા, પરંતુ વિદેશપ્રવાસનો ઘણો અનુભવ ધરાવતા અમારા મિત્ર અજયભાઈએ તેમના ઘરે પાવભાજીનો મેનૂ રાખીને એક ગેટ-ટુગેધર યોજ્યું અને અમને કેટલીક ઉપયોગી સલાહો આપી — Alipay એપ ડાઉનલોડ કરો, ઇન્ટરનેશનલ રોમિંગ ડેટા લો અને સૌથી મહત્ત્વની વાત એટલે ભારતીય પ્રકારના બેસીને વાપરવાના શૌચાલય (સ્ક્વોટ ટોઇલેટ) નો ફરી અભ્યાસ કરો!

સિડનીમાં રહેતાં રહેતાં એ ટેવ છૂટી ગઈ હતી. અમારી સ્થિતિ એવી થઈ ગઈ હતી કે એકવાર બેસી જઈએ તો ઊભા થવું મુશ્કેલ લાગે! તેથી આ બાબત થોડી કઠિન જ લાગતી હતી.

અમારે બાર દિવસ સતત એક જગ્યાથી બીજી જગ્યાએ ફરવાનું હતું. કપડાં ધોવાની ખાસ તક મળવાની નહોતી. તેથી બાર દિવસ માટે વધારાના કપડાં સાથે રાખ્યાં.

ચીનમાં ક્યાંક ગરોળી, વીંછી કે અન્ય વિચિત્ર વસ્તુઓ ખાવી પડે એવી ભીતિને કારણે શાકાહારી સભ્યોએ પણ પોતાના માટે ઘણા ખાદ્યપદાર્થો પેક કરીને સાથે રાખ્યાં.

આવી તૈયારી કરીને ૨૨ મે ૨૦૨૬ના રોજ અમે સિડનીથી નીકળ્યા અને ચાઇના ઈસ્ટર્ન એરલાઇન્સની ફ્લાઇટથી શાંઘાઈના પુડોંગ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ઉતરીને બીજી ફ્લાઇટ દ્વારા રાત્રે બેઇજિંગ પહોંચ્યા. બેઇજિંગ એરપોર્ટ પર અમારી બેઇજિંગની ગાઇડ વિકીએ અમારું સ્વાગત કર્યું.

બસ દ્વારા હોટેલ તરફ જતા તેણે અમને બે મહત્વના ચાઇનીઝ શબ્દસમૂહ શીખવ્યા —
‘ની હાઉ’ = કેમ છો?
‘શ્યે શ્યે’ = આભાર.

બીજા દિવસે અમે તિયાન આન મેન ચોરાહે આવ્યા — ચીનના ઇતિહાસનું સૌથી મહત્વનું સ્થળ. અહીં જ પીપલ્સ રિપબ્લિકની જાહેરાત થઈ હતી અને હા, અહીં જ લોકશાહી હકો માટે આંદોલન કરનાર વિદ્યાર્થીઓ પર ટેન્કો ચઢાવવામાં આવ્યા હતા.

વિકીએ પહેલેથી જ કહી દીધું હતું,
“આ ચોરાહે આવ્યા પછી રાજકીય પ્રશ્નો પૂછશો નહીં.”

૪૪૦ હેક્ટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલા આ મેદાનમાં ચાલતાં ચાલતાં પગના ટુકડા પડી જશે કે શું એવી સ્થિતિ થઈ ગઈ.

ત્યાંથી અમે એમ્પરર પેલેસમાં ગયા — ચીની સમ્રાટોનું શાહી નિવાસસ્થાન. (પહેલાં અહીં સામાન્ય લોકોને પ્રવેશ નહોતો, તેથી તેને ફોર્બિડન સિટી પણ કહેવામાં આવે છે.) દસ હજાર ઓરડાઓ ધરાવતો આ ભવ્ય રાજમહેલ. રાજમહેલનું પવિત્રત્વ જળવાઈ રહે તે માટે અંદર શૌચાલય નહોતાં. અહીં સમ્રાટનો ત્રણ હજાર સ્ત્રીઓનો હરમ — પરંતુ સમ્રાટની પસંદગીનું ભાગ્ય બહુ ઓછીને મળતું.

બીજા દિવસે અમે વિશ્વના આશ્ચર્યોમાંના એક, જે જોવા નું સ્વપ્ન જીવનભર જોયું હતું, તે સ્થળે ગયા — ચીનની ભીંત. યેલો સીથી ગોબી રણ સુધી પહાડી વિસ્તારમાં મંગોલિયન આક્રમણકારોથી રક્ષણ મેળવવા માટે બનાવવામાં આવેલી ૫,૬૦૦ કિલોમીટર લાંબી દિવાલ. અમને જુયોંગ પાસ (Juyong Pass) ખાતે આ દિવાલ પર લઈ જવામાં આવ્યા હતા. તે દિવસે વાતાવરણ વાદળછાયું હતું, પરંતુ વરસાદ નહોતો. વિકીએ અમને પહેલેથી જ ચેતવણી આપી હતી કે દિવાલ ચઢવા કરતાં તેને ઉતરવું વધુ મુશ્કેલ છે. તેથી ચઢતી વખતે વિચારીને આગળ વધવું.

વાંકા-વળાંકા માર્ગો અને ઊંચી પાયાવાળી સીડીઓ ચડીને ઉપર પહોંચ્યા પછી, ઊંચી પર્વતમાળાઓમાં નાગમોડાં વળાંકો લેતી અને ધુમ્મસની ચાદર ઓઢીને પથરાયેલી દિવાલનું અદભૂત દર્શન થયું. એવું જોરથી કહી ઊઠવાનું મન થતું હતું: “જોઈ લીધી! મેં ચીનની દિવાલ જોઈ લીધી!”

આટલા પ્રાચીન સમયમાં, આટલી ઊંચાઈએ આ દિવાલ કેવી રીતે બાંધવામાં આવી હશે, તેની કલ્પના પણ કરવી મુશ્કેલ છે.

બેઇજિંગનું સ્થળદર્શન પૂર્ણ કર્યા પછી અમે કલાકના ૩૦૦ કિલોમીટર ઝડપે દોડતી બુલેટ ટ્રેનમાં શીઆન પહોંચ્યાં. શીઆન તેના ટેરા કોટા વોરિયર્સ માટે પ્રસિદ્ધ છે. ટેરા કોટા વોરિયર્સ એટલે ચીની સમ્રાટ ચિન શિ હુઆંગ (Qin Shi Huang) ના મૃત્યુ પછી તેમની સુરક્ષા માટે ઉભા રાખવામાં આવેલા માટીના સૈનિકો.

૮,૦૦૦ સૈનિકો, ૫૦૦ ઘોડાઓ અને ૧૦૦ રથોનો આખો લશ્કર પોતાની સુરક્ષા માટે સાથે રાખીને સમ્રાટ પોતાની સમાધિમાં શાંતિથી વિરાજમાન છે, જોકે તેમની વાસ્તવિક સમાધિ બીજા સ્થળે છે. જીવતા માણસને મૃત્યુનો ડર હોય, પરંતુ મૃત્યુ પછી કયા મૃત્યુનો ભય? મૃત્યુ પોતે જ એક આશ્ચર્ય નથી શું?

શીઆનમાં અમારા માર્ગદર્શક બ્રૂસે અમારામાંથી કેટલાક લોકોને જુદા જુદા હોદ્દા આપીને આ સમગ્ર સુરક્ષા વ્યવસ્થા સમજાવી.

ટેરા કોટા વોરિયર્સને વિદાય આપ્યા પછી બીજા દિવસે અમે વિમાન દ્વારા શાંઘાઈ પહોંચ્યાં.

શાંઘાઈ! એક સમયનું શાંત માછીમારોનું ગામ — આજે ચીનનો આધુનિક ચહેરો અને તેની આર્થિક પ્રગતિનું સુપરફાસ્ટ એન્જિન.

શાંઘાઈમાં અમારી માર્ગદર્શિકાનું નામ લિલી હતું. શાંઘાઈના જિન માઓ ટાવરના ૮૮મા માળે લિફ્ટ માત્ર ૪૫ સેકન્ડમાં પહોંચે છે અને ત્યાંથી આખા શાંઘાઈનું મનોહર દૃશ્ય જોવા મળે છે.

સાંજે હુઆંગપૂ નદીમાં ક્રૂઝ સફર દરમિયાન ઝગમગતા શાંઘાઈનું દર્શન આંખોને તૃપ્ત કરી દે તેવું હતું. શાંઘાઈમાં અમે એક એક્રોબેટિક શો પણ જોયો. મૃત્યુગોળમાં એક સાથે એક બાઈકચાલક બાઈક ચલાવતો મેં પહેલાં જોયો હતો, પરંતુ અહીં તો આઠ બાઈકચાલકો — જેમાં એક યુવતી પણ હતી — એકસાથે તેજ ગતિએ બાઈક ચલાવતા હતા. ખરેખર રોમાંચક દૃશ્ય!

ખરીદી કર્યા વગર ચીનની મુલાકાત પૂર્ણ થઈ શકે નહીં. વિવિધ કેન્દ્રોની મુલાકાત લઈને મોતી, જેડ, રેશમ, ગ્રીન ટી અને પુણાની તુલશીબાગની યાદ અપાવતી નાની નાની દુકાનોમાંથી અનેક વસ્તુઓની ખરીદી કરી.

શીઆનમાં આવેલા ચાઈનીઝ હેલ્થ સેન્ટરમાં ઘણાં ઔષધો ખરીદ્યા પછી અજયભાઈએ મજાકમાં કહ્યું: “આ દવાઓથી શરીર ડિટોક્સ થશે કે નહીં તે પછી ખબર પડશે, પણ હાલ તો ખિસ્સો ચોક્કસ ડિટોક્સ થઈ ગયો છે!”

ચીનમાં ભાવતાલ કરવી અત્યંત જરૂરી છે — છપાયેલા ભાવના અડધાથી પણ ઓછા ભાવે સોદો થઈ શકે છે. એક મુશ્કેલી જરૂર છે: અંગ્રેજી લગભગ કોઈને સમજાતી નથી. અમારે દરેક જગ્યાએ Google Translate નો સહારો લેવો પડ્યો.

ચૂકવા ન જોઈએ એવા અન્ય અનુભવોમાં બેઇજિંગ ઝૂમાં પાંડા જોવો, ચક્કા વગરની મેગ્લેવ ટ્રેનમાં ૩૦૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે મુસાફરી કરવી, ઓલ્ડ સિટીમાં ગ્રાન્ડ કેનાલ ક્રૂઝ, હુટોંગ વિસ્તારમાં સાઇકલ રિક્ષાની સફર અને પરંપરાગત ચીની ઘરોમાં ચીની ભોજનનો સ્વાદ માણવો — બધું જ અનોખું હતું.

શરૂઆતમાં વિકીએ અમને કહ્યું હતું:
“ચીન આવતાં પહેલાં તમે ચીન વિશે શું બોલતા હતા અને અહીંથી જતા સમયે શું બોલશો તેની સરખામણી કરજો.”

તેણીનું વાક્ય સંપૂર્ણ સાચું નીકળ્યું.

૨જૂને અમે “શિયે શિયે બેઇજિંગ, શિયે શિયે શાંઘાઈ” કહીને સિડની પરત ફર્યા — મનમાં અઢળક યાદો લઈને.
(આ પ્રવાસ પર આધારિત મારું પુસ્તક ટૂંક સમયમાં ‘સ્નેહલ પ્રકાશન, પુણે’ દ્વારા પ્રકાશિત થવાનું છે.)
© Dr Hemant Junnarkar
All rights reserved








Wednesday, June 10, 2026

नी हाऊ बैजिंग, नी हाऊ शांघाय

नी हाऊ बैजिंग, नी हाऊ शांघाय
(बैजिंग-शांघाय मधील सफरीचा वृत्तांत)
(२२ मे २०२६ ते २ जून २०२६)

'आं, काय सांगतोस? चायनाला जातो आहेस? किडनी जास्त झाली आहे का? किडनी काढून घेतील!”

मी चीनला जाणार असल्याचं सांगितलं तेव्हा ही सर्वसाधारण प्रतिक्रिया. 

पण आम्ही सोळा जणांच्या ग्रुपने ट्रिप अ डील मार्फत A$1586 मध्ये — फ्लाइट, हॉटेल, ब्रेकफास्ट, अंतर्गत प्रवासासह — चीनला जाण्याचं ठरवलं. या प्राइसवर आमचाच विश्वास बसत नव्हता.

चायनाला न गेलेले परंतु  परदेशप्रवासाचा बराच अनुभव असणारे मित्र अजय यांनी पाव भाजीचा मेनू ठेवून त्यांच्या घरी एक गेट‑टुगेदर केलं आणि मार्गदर्शन केलं  - अलिपे  ॲप डाउनलोड करा, इंटरनॅशनल रोमिंग डाटा घ्या आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे भारतीय पद्धतीच्या बैठ्या शौचकूपाची पुन्हा प्रॅक्टिस करा! सिडनीत राहून ती सवय गेलेली. आमची अवस्था, एकदा बसलो की उठता येत नाही ! त्यामुळे हे जरा कठीणच वाटत होतं.

बारा दिवस इकडून तिकडे फिरायचं होतं. कपडे धुण्यास कोठे संधी नव्हती. त्यामुळे बारा दिवसांचे स्पेअर कपडे घेतले. चायनामध्ये पाली, विंचू खावे लागतील  या भीतीने शाकाहारी मंडळीने बरेच पदार्थ पॅक करून घेतले.

अशी तयारी करून २२ मे २०२६ ला आम्ही सिडनीहून निघालो आणि चायना ईस्टर्न एअरलाइन्सच्या फ्लाइटने शांघायच्या पुदॉंग इंटरनॅशनल एअरपोर्टवर उतरून  दुसऱ्या फ्लाइटने रात्री बैजिंगला पोहोचलो. बैजिंग एअरपोर्टवर आमची बैजिंगमधील गाइड व्हिकी हिने आमचे स्वागत केले. 

बसने हॉटेलमध्ये नेताना तिने दोन महत्त्वाचे चायनीज शब्दसमूह शिकवले —

‘नी हाऊ’ = कसे काय?

‘स्ये स्ये’ = धन्यवाद.

दुसऱ्या दिवशी आम्ही तियान आन मेन चौकात आलो — चीनच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाचं ठिकाण. इथेच पीपल्स रिपब्लिकची घोषणा झाली आणि हो, इथेच लोकशाही  हक्कांसाठी आंदोलन करणाऱ्या  विद्यार्थ्यांवर रणगाडे चालवले गेले.

व्हिकीने आधीच सांगितलं होतं, “ या चौकात आल्यावर राजकीय प्रश्न विचारू नका.”

४४० हेक्टर विस्तार असलेल्या या मैदानात चालताना पायांचे तुकडे पडतील की काय अशी वेळ आली.

तेथून आम्ही एम्परर पॅलेसमध्ये गेलो — चिनी सम्राटांचे शाही निवासस्थान. (पूर्वी येथे सामान्य लोकांना प्रवेश नव्हता, म्हणून याला फर्बिडन सिटी असेही म्हणतात). दहा हजार खोल्यांचा अलिशान राजवाडा. राजवाड्याचे पावित्र्य राखण्यासाठी आत शौचालय नव्हते. इथे सम्राटाचा तीन हजार स्त्रियांचा जनाना — पण  सम्राटाकडून  निवड होण्याचं भाग्य फार थोड्यांना.

दुसऱ्या दिवशी आम्ही जगातील आश्चर्यांपैकी एक, जे पाहण्याचं स्वप्न आयुष्यभर बाळगलं होतं, ते ठिकाण पाहण्यास गेलो- चीनची भिंत. येलो सी ते गोबी डेझर्टपर्यंत डोंगराळ भागात मंगोलियन आक्रमकांपासून रक्षण होण्यासाठी बांधलेली ५,६०० किलोमीटर्स लांबीची भिंत. आम्हाला  जुयॉंग पास या ठिकाणी भिंतीवर नेलं होतं. त्या दिवशी पावसाळी हवा होती, पण पाऊस नव्हता. व्हिकीने आम्हाला आधीच कल्पना दिली की वॉल चढण्यापेक्षा ती उतरणं जास्त कठीण आहे. त्यामुळे वॉल चढताना विचार करा.  वेडीवाकडी वळणं आणि कठीण चढण पायऱ्यांनी चढून गेल्यावर  उत्तुंग पर्वतरांगांमध्ये नागमोडी वळणं घेत धुक्याची दुलई घेऊन पहुडलेल्या भिंतीचं अभूतपूर्व दर्शन होतं. असं ओरडून सांगावंसं वाटत होतं,'पाहिली ! मी चीनची भिंत पाहिली.'  इतक्या प्राचीन काळी , इतक्या उंचावर ही भिंत कशी बांधली असेल, कल्पनाच करवत नाही.

बैजिंगमधील स्थळदर्शनानंतर आम्ही ताशी ३०० किमी वेगाने जाणाऱ्या बुलेट ट्रेनने शियानला आलो. शियान प्रसिद्ध आहे तेथील टेरा कोटा वॉरियर्स साठी. टेरा कोटा वॉरियर्स हे  चिन शी हुआंग (Qin Shi Huang) या चिनी सम्राटाच्या  मृत्युपश्चात् संरक्षणासाठी उभे असलेले मातीचे सैनिक. ८,००० सैनिक, ५०० घोडे, १०० रथ असा फौजफाटा संरक्षणासाठी घेऊन महाराज समाधीत पहुडले आहेत, पण दुसऱ्या ठिकाणी. सजीवाला मृत्यूची भीती, मग मृत्यूनंतर कुठल्या मृत्यूची भीती? मृत्यू हेच एक आश्चर्य आहे ना?

शियानमधील आमचा गाईड ब्रूस याने आमच्यातील काहींना एक एक पद देऊन ही संरक्षणव्यवस्था समजावून सांगितली.

टेरा कोटा वॉरियर्सना बाय केल्यानंतर  दुसऱ्या दिवशी फ्लाइटने आम्ही शांघायला  आलो.

शांघाय !  एके काळचं मासेमारीचं निवांत खेडेगाव- आज चीनचा आधुनिक चेहरा आणि आर्थिक प्रगतीचं सुपरफास्ट इंजिन.

शांघाय मधील आमच्या  गाइडचं नाव  लिली होतं.  शांघायमधील जिन माव टॉवरच्या ८८ व्या मजल्यावर लिफ्ट फक्त ४५ सेकंदात पोहोचते आणि वरून सर्व शांघायचं मोहक दर्शन होतं. 

संध्याकाळी हुआंगपू नदीतील क्रूझने सफर केली असता झगमगत्या शांघायचं दर्शन डोळ्यांचं पारणं फेडणारं. शांघायमध्ये एक  ॲक्रोबॅटिक शो पाहिला. मृत्युगोलात एकावेळी  मी एक बायकर बाइक चालवताना पाहिला होता . पण येथे आठ बायकर्स -त्यांत एक मुलगीसुद्धा-  सुसाट वेगाने बाइक्स चालवतात. केवळ चित्तथरारक !

चायनाची भेट खरेदीशिवाय पूर्ण होऊ शकत नाही.  निरनिराळ्या सेंटर्सना भेट देऊन पर्ल,  जेड, सिल्क, ग्रीन टी  आणि पुण्यातील तुळशीबागेची आठवण करून देणारी चिमुकल्या दुकानांत विविध वस्तूंची खरेदी.   शियान येथे चायनीज हेल्थ  सेंटरमध्ये बरीच औषधं घेतल्यानंतर अजय म्हणाले, या औषधांनी बॉडी डिटॉक्स होईल तेव्हा होईल पण आता खिसा तरी चांगलाच डिटॉक्स झाला आहे. चीनमध्ये घासाघीस करणे अत्यावश्यक — प्रिंटेड प्राइसच्या निम्म्याहून खाली सौदा होतो. एक अडचण मात्र आहे. इंग्लिश कुणालाच समजत नाही. आम्हाला सर्व ठिकाणी गुगल ट्रान्स्लेशनचा उपयोग करावा लागला.

चुकवू नये अशा इतर अनुभवांमध्ये बैजिंग  झू मध्ये  पांडा पाहणे,  चाकं नसलेल्या मॅग्लेव्ह ट्रेनचा  ३०० किलोमीटर्स वेगाने प्रवास, ओल्ड सिटीमधील ग्रॅन्ड कनॅल क्रूझ, हुटॉंग मधील सायकल रिक्षा राइड, पारंपरिक  घरांतील चायनीज भोजन — सगळंच वेगळं.

सुरुवातीला  व्हिकी आम्हाला म्हणाली होती,

“चीनला येण्यापूर्वी तुम्ही चीनबद्दल काय बोलत होता आणि चीनहून जाताना काय बोलत असाल  याची तुलना करा.”

तिचं वाक्य अगदी खरं ठरलं.२ जूनला आम्ही “स्ये स्ये बैजिंग, स्ये स्ये शांघाय” म्हणत सिडनीला परतलो — मनात भरपूर आठवणी घेऊन.

(या सफरीवरील माझे पुस्तक लवकरच 'स्नेहल  प्रकाशन, पुणे' यांच्यातर्फे प्रकाशित होत आहे.)

© Dr Hemant Junnarkar

All rights reserved







Friday, June 5, 2026

नी हाऊ बैजिंग-अबब ! केवढी ही भिंत

२४/५/२०२६ रविवार
आज आम्हाला  जगातील  आधुनिक सात आश्चर्यांपैकी एक असणारी चीनची जगप्रसिद्ध भिंत पाहावयाला जायचे होते. सकाळी हॉटेलमधील ब्रेकफास्ट घेऊन आम्ही बसमध्ये बसलो.

चीनची भिंत:
चीनची महान भिंत ही जगातील सर्वात लांब संरक्षणभिंत असून तिची एकूण लांबी २१,१९६ किमी आहे . ही भिंत पूर्वेकडील Liaodong पासून पश्चिमेकडील Lop Lake पर्यंत पसरलेली असून उत्तरेतील मंगोलियन स्टेप्पच्या काठावर वळण घेत जाते . आज दिसणारी भिंत मुख्यतः १५ प्रांत/प्रदेशांमधून जाते—ज्यात Beijing, Hebei, Shanxi, Shaanxi, Gansu, Ningxia, Inner Mongolia, Liaoning इत्यादींचा समावेश आहे . 

भिंतीचे पहिले भाग इ.स.पू. ७व्या शतकात बांधले गेले, तर विविध राज्यांनी बांधलेल्या भिंती Qin Shi Huang या पहिल्या सम्राटाने इ.स.पू. २२१ मध्ये एकत्र जोडल्या . पुढील दोन हजार वर्षांत अनेक राजवंशांनी तिचे विस्तार‑पुनर्बांधणी केली, विशेषतः Ming Dynasty (1368–1644) ने मोठ्या प्रमाणात दगडी‑विटांची भिंत उभारली . इतिहासात भिंतीवर अनेक वेळा मोठे दुरुस्ती‑पुनर्बांधणी प्रकल्प झाले—विशेषतः Ming काळात सर्वात मोठे काम झाले (उपलब्ध स्रोतांनुसार “major repairs” ची अचूक संख्या दिलेली नाही). आज ही भिंत जगातील सर्वात लोकप्रिय पर्यटनस्थळांपैकी एक असून दरवर्षी कोट्यवधी पर्यटक येथे भेट देतात (उदा., Badaling विभाग एकटाच लाखो पर्यटकांना आकर्षित करतो.

चीनची महान भिंत मंगोलियन आक्रमकांना रोखण्यासाठी बांधली गेली, पण तिचा उद्देश फक्त अंशतः सफल झाला. लहान‑मोठ्या हल्ल्यांना अडथळा निर्माण झाला, परंतु मोठ्या साम्राज्यांनी दर्रे आणि गेट्स वापरून चीनमध्ये प्रवेश केला. भिंत इतक्या उंच पर्वतांवर बांधण्यासाठी स्थानिक दगड, मानवी साखळी, दोरखंड, बांबूच्या टोपल्या आणि ‘rammed earth’ तंत्राचा वापर केला गेला. हजारो कामगारांनी पर्वताच्या नैसर्गिक आकाराचा आधार घेत भिंत उभी केली, म्हणूनच ती आजही पर्वतरांगांवरून सर्पासारखी वळण घेत जाते.”

Juoyong Pass येथील चीनची भिंत:
चीनच्या भिंतीच्या ज्या भागाला आम्ही भेट दिली तो भाग Juoyong Pass येथे आहे.

Juyong Pass – चीनच्या भिंतीचा सर्वात महत्त्वाचा आणि सुंदर दर्राJuyong Pass हा बीजिंगच्या उत्तरेला सुमारे ५०–६० किमी अंतरावर, Changping District मधील डोंगररांगांमध्ये वसलेला एक ऐतिहासिक दर्रा आहे. हा भाग Great Wall of China चा सर्वात प्राचीन, सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचा आणि दृश्यरम्य विभाग मानला जातो.

इतिहास – तीन महान दर्र्यांपैकी एकJuyong Pass ला चीनच्या भिंतीवरील तीन सर्वात महत्त्वाच्या दर्र्यांमध्ये स्थान आहे (इतर दोन: Jiayuguan आणि Shanhaiguan).याचा उल्लेख Qin Dynasty पासून आढळतो, जेव्हा पहिला सम्राट Qin Shi Huang यांनी भिंत बांधण्याचे आदेश दिले.Ming Dynasty (1368–1644) मध्ये हा दर्रा मोठ्या प्रमाणात पुनर्बांधणी करून बीजिंगचे उत्तरेकडून संरक्षण मजबूत करण्यात आले. 

Cloud Platform – Juyong Pass चे हृदयदरीच्या मध्यभागी Cloud Platform नावाचे पांढऱ्या संगमरवरीचे भव्य व्यासपीठ आहे.हे इ.स. 1342 (Yuan Dynasty) मध्ये बांधले गेले.यावर बौद्ध देवतांच्या मूर्ती, प्राचीन शिल्पकाम आणि सहा भाषांतील शिलालेख कोरलेले आहेत.पूर्वी येथे तीन पॅगोडा होते, परंतु ते नष्ट झाले.

Juyong Pass वर चढण्याचा अनुभव (तुमच्या ब्लॉगसाठी खास)तुम्ही ज्या ठिकाणी चढलात, तो भाग Juyongguan Great Wall चा सर्वात लोकप्रिय आणि सुंदर विभाग आहे.चढाईची वैशिष्ट्येपायऱ्या खूप उंच आणि असमान आहेत—काही ठिकाणी चढाई खूपच तीव्र वाटते.वर चढत गेल्यावर संपूर्ण दरी, भिंतीचे वळण, वॉचटॉवर्स आणि हिरवीगार पर्वतरांगांचे अप्रतिम दृश्य दिसते.

हा विभाग Badaling पेक्षा कमी गर्दीचा असल्याने फोटो काढायला आणि शांतपणे अनुभव घ्यायला उत्तम. 🛡️ सामरिक महत्त्वप्राचीन काळी हा दर्रा बीजिंगमध्ये प्रवेश करण्याचा मुख्य मार्ग होता.“One man could hold the pass against ten thousand enemies” असे याचे वर्णन केले गेले आहे—इतका मजबूत आणि नैसर्गिकरित्या सुरक्षित.

“आम्ही चीनच्या भिंतीवर चढलो तो भाग म्हणजे Juyong Pass—बीजिंगच्या उत्तरेला पर्वतरांगांमध्ये वसलेला एक भव्य आणि ऐतिहासिक दर्रा. हा भाग प्राचीन काळापासून बीजिंगचे संरक्षण करणारा सर्वात महत्त्वाचा किल्ला मानला जातो. उंच डोंगरकड्यांवरून वळण घेत जाणारी भिंत, दरीत पसरलेली हिरवाई आणि मधोमध असलेले संगमरवरी Cloud Platform यामुळे हा परिसर अप्रतिम दिसतो. पायऱ्या खूप उंच आणि तीव्र असल्या तरी वर चढत गेल्यावर दिसणारे दृश्य अविस्मरणीय आहे. Badaling पेक्षा कमी गर्दी असल्यामुळे आम्हाला शांतपणे फोटो काढता आले आणि चीनच्या भिंतीची खरी भव्यता अनुभवता आली.”

Wednesday, June 3, 2026

नी हाऊ बैजिंग - विस्तीर्ण तियानमेन स्क्वेअर आणि भव्य एम्परर पॅलेस

बैजिंग:
भौगोलिक परिचय:
बैजिंग हे चीनच्या राजधानीचे शहर आहे.
Beijing हा उत्तर चीनमधील North China Plain च्या उत्तरेकडील टोकावर वसलेले एक विशाल महानगर आहे. सुमारे 16,800 चौ.किमी क्षेत्रफळ असलेल्या या शहराच्या पूर्वेला Tianjin तर इतर तिन्ही बाजूंनी Hebei प्रांत आहे. सपाट मैदाने आणि पर्वतरांगांचा संगम असलेल्या या प्रदेशात बैजिंग हे चीनचे राजकीय, सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक केंद्र म्हणून ओळखले जाते. येथे अत्यंत दाट लोकसंख्या आणि सतत गजबजलेले शहरी जीवन दिसते. 

शहराचे हवामान महाद्वीपीय मान्सून प्रकारचे असून हिवाळा थंड आणि कोरडा तर उन्हाळा गरम आणि दमट असतो. स्वच्छ आकाश आणि सुखद तापमानामुळे एप्रिल-मे आणि सप्टेंबर-ऑक्टोबर हा काळ Beijing ला भेट देण्यासाठी सर्वात  योग्य मानला जातो.

इतिहास:

बैजिंगचा इतिहास सुमारे तीन हजार वर्षांपूर्वीच्या प्राचीन वसाहतींपासून सुरू होतो आणि अनेक राजवंशांच्या उदय–पतनाचा साक्षीदार राहिला आहे. युआन राजवंशाने १३व्या शतकात येथे राजधानी स्थापन केली आणि त्यानंतर मिंग व छिंग या दोन्ही साम्राज्यांनी बैजिंगला चीनचे राजकीय व सांस्कृतिक केंद्र बनवले. याच काळात Forbidden City, Temple of Heaven आणि शहराभोवतीच्या विशाल भिंती यांसारखी भव्य वास्तू उभारल्या गेल्या. 

१९१२ मध्ये साम्राज्यशाही संपल्यानंतरही बैजिंगने आपले ऐतिहासिक महत्त्व कायम ठेवले आणि १९४९ मध्ये पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायना स्थापन झाल्यानंतर ते पुन्हा राष्ट्रीय राजधानी बनले. प्राचीन परंपरा आणि आधुनिकतेचा अनोखा संगम जपणारे बैजिंग आजही चीनच्या इतिहासाचा जिवंत दस्तऐवज मानले जाते.

आमची सफर:
२२/५/२०२६ (शुक्रवार)
सकाळी ---वाजता चायना ईस्टर्न एअरलाइन्सच्या फ्लाइटने आम्ही शांघाय एअरपोर्टला पोहचलो आणि तेथून --- दुसऱ्या फ्लाइटने आम्ही रात्री बैजिंगच्या --- एअरपोर्टवर पोहचलो. एअरपोर्टवर आम्हाला पिक अप करण्यासाठी ट्रिप अ डीलची गाइड आली होती. तिचे नाव व्हिकी होते. व्हिकीने आम्हाला बसमध्ये बसवून हॉटेलमध्ये नेले. आमचा मुक्काम  C-Kong International येथे होता. वाटेत व्हिकीने आम्हाला आमच्या सफरीबद्दल थोडक्यात माहिती दिली. ट्रिप अ डील द्वारा आतापर्यंत १०,००० प्रवासी ऑस्ट्रेलियाहून  चायनाला आल्याचे सांगितले. 

व्हिकीने आम्हाला चिनी भाषेतील काही व्यवहारातील उपयोगी अशा वाक्प्रयोगांची माहिती दिली.
नी हाऊ- कसे काय?
नी हाऊ माSS (थोडे लांबवून)-अधिक आर्जवी पणे.
स्ये स्ये- धन्यवाद.
पू स्ये- No thanks.
आमची हॉटेलमध्ये राहण्याची सोय लावून दुसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर निघावयाचे असल्याचे सांगून व्हिकी निघून गेली.

२३/५/२०२६ शनिवार

सकाळी लवकर उठून आम्ही आवरून घेतले आणि कॉन्टिनेन्टल ब्रेकफास्ट घेतला. आजची आमची भेट चीनच्या प्रसिद्ध तियानमेन स्क्वेअरला होती.

तियानमेन स्क्वेअर:

भौगोलिक परिचय

तियानमेन स्क्वेअर हा बैजिंगच्या मध्यभागी शहराच्या राजकीय आणि सांस्कृतिक केंद्रात असलेला एक विशाल मोकळा चौक किंवा मैदान आहे . हा चौक किंवा मैदान एवढे मोकळे  ठेवण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे सम्राटाच्या सत्ता, वैभव आणि राष्ट्रीय एकतेचे प्रतीक म्हणून मोठी सार्वजनिक जागा निर्माण करणे. बैजिंगच्या मुख्य रस्त्यांपैकी एक असलेल्या Chang’an Avenue वर हे स्क्वेअर असल्यामुळे शहरातील सर्व महत्त्वाच्या सरकारी इमारती आणि ऐतिहासिक स्थळांशी याचा थेट संपर्क आहे.

प्राचीन काळात येथे समारंभ, सैनिकी परेड आणि लोकसभा आयोजित केल्या जात, तर आधुनिक चीनमध्येही राष्ट्रीय कार्यक्रमांसाठी हीच जागा वापरली जाते. “तियानआनमेन” हे उत्यातरेकडील गेटचे नाव असून . चौकाच्या चारही बाजूंना महत्त्वाच्या इमारती दिसतात—उत्तरेस तियानआनमेन गेट, त्याचा अर्थ    “स्वर्गीय शांततेचा दरवाजा” असा होतो, आणि याच ऐतिहासिक प्रवेशद्वारावरून चौकाचे नाव पडले   दक्षिणेस Zhengyangmen Gate, पूर्वेस National Museum of China आणि पश्चिमेस Great Hall of the People. मध्यभागी Monument to the People’s Heroes आणि दक्षिणेकडे Mao Zedong Mausoleum आहे. National Museum मध्ये चीनचा इतिहास आणि संस्कृती प्रदर्शित केली जाते, तर Great Hall of the People ही चीनच्या संसदेसारखी इमारत असून येथे राष्ट्रीय अधिवेशने आणि राजकीय बैठक होतात. मात्र चीनचे दैनंदिन प्रशासन या चौकातून चालत नाही; प्रत्यक्ष सत्ता Zhongnanhai नावाच्या स्वतंत्र सरकारी परिसरातून चालवली जाते. त्यामुळे तियानमेन स्क्वेअर हे प्रशासनाचे केंद्र नसून चीनच्या इतिहास, राजकारण आणि राष्ट्रीय ओळखीचे प्रतीक म्हणून उभे असलेले एक भव्य सार्वजनिक मैदान आहे.



इतिहास:
तियानमेन स्क्वेअरचा इतिहास १५व्या शतकातील मिंग राजवंशापासून सुरू होतो, जेव्हा तियानमेन गेट हे Forbidden City च्या दक्षिण प्रवेशद्वारासाठी बांधले गेले. पुढील शतकांमध्ये हे मैदान चीनच्या राजकीय घडामोडींचे केंद्र बनले. १९४९ मध्ये पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायनाच्या स्थापनेची घोषणा याच स्क्वेअरमधून करण्यात आली, ज्यामुळे ते आधुनिक चीनच्या राष्ट्रीय ओळखीचे प्रतीक ठरले. आजही येथे राष्ट्रीय समारंभ, परेड आणि महत्त्वाचे सार्वजनिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.

भौतिक रचना व प्रमुख वास्तू:
सुमारे ४,४०,००० चौ.मीटर क्षेत्रफळ असलेले तियानमेन स्क्वेअर हे जगातील सर्वात मोठ्या सार्वजनिक चौकांपैकी एक आहे. स्क्वेअरच्या मध्यभागी Monument to the People’s Heroes, दक्षिणेकडे Mausoleum of Mao Zedong, तर पूर्व-पश्चिम बाजूंना अनुक्रमे National Museum of China आणि Great Hall of the People या भव्य इमारती आहेत. विशाल मोकळे मैदान, लाल ध्वजस्तंभ आणि तियानमेन गेटची पारंपरिक चिनी वास्तुकला यामुळे हे ठिकाण बैजिंगच्या ओळखीचा अविभाज्य भाग बनले आहे.

तियानमेन स्क्वेअरची आमची भेट:
ब्रेकफास्ट झाल्यानंतर आम्ही बसने तियानमेन स्क्वेअरला पोहचलो. आता ऊन चांगलेच वाढले होते. व्हिकीने आम्हाला सांगितले की येथे गर्दी खूप असते आणि पूर्ण सिक्युरिटी चेकनंतरच आत सोडण्यात येते. त्यामुळे आता शिरण्यास कितीही वेळ लागू शकतो. परंतु आज फार गर्दी नसल्याचे तिने सांगितले. तियानमेन स्क्वेअरमध्ये आल्यावर राजकीय प्रश्न विचारू नका असे तिने आधीच सांगून ठेवले होते.

सिक्युरिटी चेक झाल्यावर आम्ही आत शिरलो. हा स्क्वेअर खूप मोठा असल्याने चालण्याचा चांगला स्टॅमिना पाहिजे. स्क्वेअरमध्ये चालून सर्वांनी ठिकठिकाणी फोटो काढून घेतले. ट्रिप अ डील चा पीटर नावाचा मनुष्य बरोबर होता. तोसुद्धा आमचे फोटो , व्हिडिओ काढत होता. नंतर हेच फोटो आम्हाला त्याने विकले.

Emperor’s Palace (Forbidden City) – 

भौगोलिक परिचय: Forbidden City, ज्याला Emperor’s Palace असेही म्हटले जाते, हे बैजिंगच्या अगदी मध्यभागी, तियानमेन स्क्वेअरच्या उत्तरेस वसलेले आहे. शहराच्या पारंपरिक उत्तर-दक्षिण अक्षावर बांधलेले हे राजवाडे संकुल बैजिंगच्या जुन्या शहराचे केंद्र मानले जाते. पूर्वेला आणि पश्चिमेला जुन्या शहरभिंतींचे अवशेष, तर उत्तरेस Jingshan Hill आणि दक्षिणेस तियानमेन गेट अशी त्याची भौगोलिक चौकट दिसते. बैजिंगच्या सर्व प्रमुख रस्त्यांचे जाळे या परिसराभोवती पसरलेले असल्यामुळे हे ठिकाण शहराच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक नकाशाचे हृदय मानले जाते. 

इतिहास: Forbidden City चे बांधकाम मिंग राजवंशातील सम्राट Yongle यांच्या आदेशाने 1406 मध्ये सुरू झाले आणि सुमारे 1420 मध्ये पूर्ण झाले. जवळपास 500 वर्षे हे चीनच्या मिंग आणि छिंग या दोन्ही राजवंशांचे राजकीय केंद्र आणि सम्राटांचे निवासस्थान होते. येथे 24 सम्राटांनी राज्य केले आणि चीनच्या प्रशासन, संस्कृती आणि परंपरांचे महत्त्वाचे निर्णय याच भव्य राजवाड्यातून घेतले गेले. 1912 मध्ये साम्राज्यशाही संपल्यानंतरही या संकुलाचे ऐतिहासिक महत्त्व अबाधित राहिले आणि 1925 पासून ते Palace Museum म्हणून सर्वांसाठी खुले करण्यात आले. आज Forbidden City हे UNESCO जागतिक वारसा स्थळ असून चीनच्या सम्राटीय इतिहासाचे सर्वात भव्य प्रतीक मानले जाते.

Emperor’s Palace – भौतिक रचना व प्रमुख वास्तू: सुमारे ७,२०,००० चौ.मीटर क्षेत्रफळ असलेले Forbidden City हे जगातील सर्वात मोठे प्राचीन राजवाडे संकुल आहे. संपूर्ण परिसरात ९८० पेक्षा जास्त इमारती आणि ८,७०० हून अधिक खोल्या आहेत. लाल भिंती, सोनेरी छप्पर, विशाल अंगणे आणि सममितीय रचना हे त्याचे मुख्य वैशिष्ट्य. दक्षिणेकडील Meridian Gate पासून प्रवेश केल्यावर Hall of Supreme Harmony, Hall of Central Harmony आणि Hall of Preserving Harmony ही तीन प्रमुख सभागृहे दिसतात. उत्तरेकडे सम्राटांचे खासगी निवासस्थान असलेला Inner Court आहे. संपूर्ण संकुल दगडी तटबंदी आणि खोल खंदकाने वेढलेले असून पारंपरिक चीनी वास्तुकलेचे सर्वोत्तम उदाहरण मानले जाते.

चिनी वास्तुकलेत दिशांना अत्यंत महत्त्व आहे. दक्षिण दिशा शुभत्व, प्रकाश आणि समृद्धीचे प्रतीक मानली जाते, म्हणून सम्राटाचे राजवाडे नेहमी दक्षिणाभिमुख बांधले जात. उत्तर दिशा थंडी, अंधार आणि आक्रमणाचा धोका दर्शवते, म्हणून उत्तरेस उंच टेकड्या किंवा भिंती बांधल्या जात. पूर्व दिशा सूर्योदय आणि नव्या सुरुवातीचे, तर पश्चिम दिशा शांततेचे प्रतीक मानली जाते. त्यामुळे Forbidden City मधील सर्व प्रमुख इमारती उत्तर-दक्षिण अक्षावर काटेकोरपणे मांडलेल्या दिसतात.

चिनी वास्तुकलेत दिशांना अत्यंत महत्त्व आहे. दक्षिण दिशा शुभत्व, प्रकाश आणि समृद्धीचे प्रतीक मानली जाते, म्हणून सम्राटाचे राजवाडे नेहमी दक्षिणाभिमुख बांधले जात. उत्तर दिशा थंडी, अंधार आणि आक्रमणाचा धोका दर्शवते, म्हणून उत्तरेस उंच टेकड्या किंवा भिंती बांधल्या जात. पूर्व दिशा सूर्योदय आणि नव्या सुरुवातीचे, तर पश्चिम दिशा शांततेचे प्रतीक मानली जाते. त्यामुळे Forbidden City मधील सर्व प्रमुख इमारती उत्तर-दक्षिण अक्षावर काटेकोरपणे मांडलेल्या दिसतात.

चिनी परंपरेत ९ हा आकडा सम्राटाचा आकडा मानला जातो. ९ हा सर्वात मोठा एक-अंकी अंक असून तो पूर्णत्व, शक्ती आणि स्वर्गीय अधिकार दर्शवतो. त्यामुळे Forbidden City च्या बांधकामात ९ या आकड्याचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला गेला. दरवाजांवर ९x९ म्हणजे ८१ पितळी खिळे, अनेक वास्तूंमध्ये ९ पायऱ्या किंवा ९ विभाग, आणि राजवाड्यातील खोल्यांची संख्या ९,९९९ अशी प्रतीकात्मक ठेवण्यात आली.

Forbidden City मध्ये हजारो खोल्या असूनही स्थायी शौचालयांची व्यवस्था नव्हती 😡. यामागे दोन कारणे होती: स्वच्छता आणि पवित्रता राखणे, आणि सुरक्षा. राजवाडा सम्राटाचा दैवी निवासस्थान मानला जात असल्याने अशा सुविधा अशुभ मानल्या जात. तसेच गटार किंवा निचरा मार्गातून घुसखोरी होऊ नये म्हणून कायमस्वरूपी शौचालये बांधली जात नसत. त्यामुळे सम्राट, राण्या आणि सेवकांसाठी पोर्टेबल पॉट्स वापरले जात.

Crazy Lady:  Empress Dowager Cixi ही Qing राजवंशातील सर्वात प्रभावशाली पण वादग्रस्त स्त्री होती. जवळपास ४७ वर्षे तिने चीनवर अप्रत्यक्षपणे राज्य केले. तिच्या विलासी जीवनशैलीचे आणि अनिश्चित निर्णयांचे अनेक किस्से प्रसिद्ध आहेत. तिने स्वतःसाठी हजारो पदार्थांचा मेनू तयार करून ठेवला होता, नौदलासाठी असलेला निधी Summer Palace च्या बांधकामाकडे वळवला, आणि सम्राटाच्या नावाने निर्णय घेतले पण सत्ता स्वतःकडे ठेवली. तिच्या या वागण्यामुळे गाईड तिला "Crazy Lady" पण इतिहासकार तिला अत्यंत चतुर आणि राजकीयदृष्ट्या कुशल स्त्री मानतात.

एम्परर पॅलेसची आमची भेट : 
तियानमेन स्क्वेअरमध्ये चालून चालून आमची आधीच खूप दमछाक झाली होती. आता पुढे एम्परर पॅलेसमध्ये चालणे हे आव्हानच होते. आमचे मित्र शेखर केतकर यांनी सांगितले होते की रोज भरपूर चालण्याची प्रॅक्टिस ठेवा. त्याची आठवण आली.    व्हिकीबरोबर    आम्ही चालतच होतो आणि फोटो काढत होतो. व्हिकी आम्हाला क्रेझी लेडीच्या विक्षिप्तपणाचे किस्से सांगत होती. ते ऐकून करमणूक होत होती.

संध्याकाळी आम्ही सी कॉंग इंटरनॅशनल हॉटेलमध्ये परत आलो. रात्री Ganges Indian Restaurant मध्ये डिनरसाठी गेलो. या हॉटेल रेस्बतरॉंबद्दल राकेशभाईंनी माहिती सांगितली की याचा मूळ मालक इंडियन होता. पण तो कोव्हिड मध्ये इंडियाला परत गेला. नंतर हे रेस्तरॉं एका चायनीज मनुष्याने घेतले. तो चायनीज ओनर आम्हाला दिसलासुद्धा. रेस्तरॉंमधील स्टाफ इंडियन होता. त्यांमध्ये अशोक राणा म्हणून मुख्य मेंबर होता. त्याने आमच्या खाण्यापिण्याची चांगली काळजी घेतली.







Ni Hao Beijing , Ni Hao Shanghai

Ni Hao Beijing, Ni Hao Shanghai ----------------------------------------- Travelogue of a Journey through Beijing and Shanghai (22 May 2026 ...