શાંતિની શોધ

૧. એક ક્ષણ માટે થોભો 🛑, શ્વાસ લો 👃

જો આપણે જીવનનો આનંદ માણવા માંગતા હોઈએ તો અવાજ ખૂબ જ જરૂરી છે. પરંતુ દુનિયાના ઘોંઘાટ, ધમાલમાં, આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો અંદરથી ખાલીપણું અથવા અસંતોષ અનુભવે છે. કારણ કે આપણે આંતરિક જીવનના અનુભવ માટે તરસ્યા છીએ. કંઈક પ્રાપ્ત કરવા, કંઈક જાણવા અથવા કંઈક બનવા માટે એક સૂત્ર શોધવાની એક અવર્ણનીય અનુભૂતિ છે. આ સૂત્ર શોધવા માટે, એક સરળ રસ્તો છે. શાંત જગ્યા શોધો, શાંતિથી બેસો અને શાંતિથી શ્વાસ લો. આ શાંત જાગૃતિની સ્થિતિમાં પોતાને શોધવાનો એક અલગ આનંદ છે.

૨. તમારા મન ના‌ બોસ બનો

આપણા વિચારો અત્યંત શક્તિશાળી હોય છે. સરેરાશ,  આપણા મનમાં  દરેકને દરરોજ છત્રીસ હજાર વિચારો આવે છે, અને દિવસ  તણાવપૂર્ણ બનતા આ સંખ્યા વધે છે. જ્યારે તમે તમારા વિચારો પર નિયંત્રણ મેળવો છો, ત્યારે તમે સુંદર, શક્તિશાળી અને શુદ્ધ વિચારો બનાવી શકો છો.

આપણ અને આપણા મન વચ્ચેનો આંતરિક સંઘર્ષ એ એક સતત સમસ્યા છે, જે બ્રહ્માબાબા ના ચિન્તનનો વિષય હતો.  આ સંઘર્ષને નિયંત્રિત કરવા માટે બાબાનુ મુખ્ય સૂચન દરરોજ સવારે અને સાંજે વીસ મિનિટ માટે મનને શાંતિથી અલગ રાખવાનું છે. મૌનનો અભ્યાસ કરીને, આપણ મન પર નિયંત્રણ મેળવી શકીએ છીએ અને તેના બળવાખોર વિચારોને નિયંત્રિત કરી શકીએ છીએ.

૩. પહેલું પગલું ભરવાનો પડકાર સ્વીકારો.

જ્યારે તમે મૌન પાળવાનું નક્કી કરો છો, ત્યારે તમારું મન તરત જ વિચલિત થઈ જશે અને તમને કહેશે, 'આ આધ્યાત્મિક વસ્તુ વાસ્તવિક નથી.'

છતાં તમારે પહેલું પગલું ભરવું જોઈએ અને શાંતિની નવી ભાષા સમજવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. નવી ભાષા એ લાગણીઓ અને વલણની ભાષા છે. તમારા મન સાથે વાત કરો, તેને શાંતિ અને સ્થિરતા તરફ દોરો, અને તેને વિક્ષેપ ન પડવા દો. વિચારો, 'હું એક શાંતિપ્રિય આત્મા છું.'

૪. શાંતિના મૂળાક્ષરો શીખો

જ્યારે તમે કોઈપણ નવી ભાષા શીખો છો, ત્યારે તેની શરૂઆત તેની મૂળભૂત બાબતો, એટલે કે ભાષાના વ્યાકરણ શીખવાથી થાય છે. શાંતિના ભાષાના પણ પોતાના મૂળાક્ષરો‌  છે. તેના ત્રણ તબક્કા છે:

૪.૧. કુદરતી આંતરિક શાંતિ નો શોધ

આનંદમય ચિંતનમાં સ્થિર થવા માટે, પહેલા તમારી કુદરતી આંતરિક શાંતિ શોધો. સાચું ચિંતન અને એકાગ્રતા ફરજ પાડી શકાતી નથી; જ્યારે તમે અંદરથી શાંત હોવ છો ત્યારે તે કુદરતી રીતે આવે છે.

૪.૨. એકાગ્રતા

તમે સ્થિર અને ધ્યાનસ્થ થઈ જાઓ, તમે કોણ છો તેના પર ચિંતન કરો અને તમે જે શાંત આત્મા છો તેનું ચિંતન કરો. સ્મૃતિની સૌમ્ય અને ઉપચારાત્મક સ્થિતિમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરો. પછી તમારી એકાગ્રતા વધશે.

૪.૩. અનુસંધાન 

મનની એકાગ્ર સ્થિતિ આધ્યાત્મિક અસ્તિત્વ તરીકે પોતાની જાત સાથે અને આપણા અસ્તિત્વના સ્ત્રોત ભગવાન સાથે આપમેળે જોડાણ બનાવે છે.

૫. શાંતિ માટે તમને જોઈતી ક્ષણો બનાવો.

એક સેકન્ડ માટે શાંત રહીને શરૂઆત કરવી શ્રેષ્ઠ છે. એકવાર તમને એક સેકન્ડની શાંતિ મળે, પછી અનુભવ સરળતાથી બીજી સેકન્ડમાં અને પછી ત્રીજી સેકન્ડમાં જાય છે, અને ટૂંક સમયમાં તે સેકન્ડો એક મિનિટ અથવા તો એક કલાકમાં પણ ફેરવાઈ જાય છે. આપણામાંના દરેક વ્યક્તિ નક્કી કરી શકે છે કે ક્યારે અને કેટલો સમય શાંતિની સ્થિતિમાં રહેવું.

6. ચોક્કસ સ્થાન નક્કી કરો

જો તમે તમારા મૌન ના અભ્યાસ માટે એક ચોક્કસ સ્થાન અલગ રાખી શકો છો, તો તમે જોશો કે તમારો અભ્યાસ વધુ સારો બને છે. કારણ કે જો તમે દરરોજ એક જ જગ્યાએ બેસો છો, તો તે જગ્યાએ ધીમે ધીમે શાંતિના સ્પંદનો ઉત્પન્ન થાય છે. અલબત્ત, તમારે તમારા અભ્યાસ દ્વારા તમારી અંદર તે જગ્યા બનાવવી પડશે કારણ કે તે ભૌતિક જગ્યા હંમેશા ઉપલબ્ધ ન પણ હોય. ઘરની અંદર હોય કે બહાર, કોઈપણ જગ્યાને તમારી શાંત જગ્યા તરીકે પસંદ કરો અને આવી જગ્યાએ નિયમિતપણે અભ્યાસ કરવાનું શરૂ કરો. 

7. દિવસનો સમય નક્કી કરો

દિવસ દરમિયાન મૌનનો અભ્યાસ કરવા માટે ચોક્કસ સમય ફાળવવાથી તમને શક્ય તેટલી શાંતિનો અનુભવ કરવામાં મદદ મળશે. દિવસની શરૂઆત અને અંત મૌનનો અભ્યાસ કરવા માટે સારો સમય છે. સવારે ઉઠતી વખતે અને સૂતા પહેલા મૌનનો અભ્યાસ કરી શકો છો. જ્યારે તમે લાંબા દિવસના કામ પછી ઘરે પાછા ફરો છો, ત્યારે પણ તમે તમારી જાતને રિચાર્જ કરવા માટે થોડો શાંતિનો અભ્યાસ કરવાનું પસંદ કરી શકો છો.

8. તમે કોણ છો, તમને શું જોઈએ છે તે શોધવાનો પ્રયાસ કરો

મૌન મનને સ્થિર કરે છે અને બુદ્ધિને વિશ્લેષણ અને વર્ગીકરણ કરવાથી રોકે છે. આ તમને તમારા વિચારો સ્પષ્ટ કરવામાં મદદ કરશે.  આપણે આપણી વિચાર પ્રક્રિયાને વધુ સારી રીતે સમજીએ છીએ. તે દર્શાવે છે કે કયા ખ્યાલોએ આપણા વર્તનને કન્ડિશન્ડ કર્યું છે. જેમ જેમ આપણી માન્યતાઓનો અરીસો સામે આવે છે, તેમ તેમ આપણે તે અરીસામાં જોઈ શકીએ છીએ કે આધ્યાત્મિક વિકાસ માટે આપણે શું કરવાની જરૂર છે.

જ્યારે આપણે વિચારવાનું બંધ કરીએ છીએ અને શાંતિથી આરામ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણે જે સત્ય શોધી રહ્યા છીએ તે બહાર આવવા લાગે છે. શાંત પ્રકાશની આવી ક્ષણો આપણને ઉત્તેજન આપે છે અને સંતોષ અને ભૌતિક અને નકારાત્મક વસ્તુઓથી મુક્તિની અપાર ભાવના ઉત્પન્ન કરે છે. તે આપણને એવી અનુભૂતિ કરાવે છે કે આપણે જે શોધી રહ્યા હતા તે મળી ગયું. આવો આધ્યાત્મિક પ્રકાશ અપાર આંતરિક શક્તિ અને આત્મવિશ્વાસ ઉત્પન્ન કરે છે. આવી ઉચ્ચ માનસિક સ્થિતિમાં, તમે કોણ છો અને તમને શું જોઈએ છે તે શોધવાનો પ્રયાસ કરો.

૯. સાચું જ્ઞાન પસંદ કરો

જ્ઞાનને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે - પ્રાથમિક જ્ઞાન, ગૌણ જ્ઞાન અને બિનજરૂરી જ્ઞાન.  આ પ્રકારના જ્ઞાનનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન નીચે આપેલ છે:

૯.૧. મૂળભૂત જ્ઞાન

મૂળભૂત બાબતો સમજવામાં સરળ છે અને કોઈપણ વ્યક્તિ તેને ગમે ત્યારે અમલમાં મૂકી શકે છે. આ જ્ઞાન આપણને પોતાને જાણવાનું અને સત્યનો અનુભવ કરવાનું શીખવે છે.   આ જ્ઞાન આપણને સમજવામાં મદદ કરે છે કે સમાજ સાથે વાતચીત કરતી વખતે આપણે આપણામાં કયા ફેરફારો કરવાની જરૂર છે. તેથી, સમાજમાં આપણું સ્થાન વધુ આદરણીય બનશે.  જેમની પાસે મૂળભૂત જ્ઞાન છે અને તેનો ઉપયોગ કરે છે તેઓ સૌથી હોશિયાર કે રાજકીય રીતે સૌથી શક્તિશાળી હોય તે જરૂરી નથી.   મૂળભૂત જ્ઞાન ધરાવતા લોકો સમાજમાં શાંતિ અને સહિષ્ણુતા બનાવવાનું કામ કરે છે. 

૯.૨. ગૌણ જ્ઞાન

ગૌણ જ્ઞાનમાં પ્રાથમિક જ્ઞાનને વ્યવહારમાં લાવવા માટે જરૂરી તત્ત્વજ્ઞાન, સિદ્ધાંતો અને ખ્યાલોનો સમાવેશ થાય છે. જો આ જ્ઞાન ખોટા હાથમાં જાય, તો તેનો દુરુપયોગ થવાની શક્યતા છે.

૯.૩. બિનજરૂરી જ્ઞાન

વધુ પડતું વિચારવું, વધુ પડતું વિશ્લેષણ કરવું, વધુ પડતું વાંચન કરવું અને વધુ પડતી માહિતી એ બધું બિનજરૂરી જ્ઞાન છે.

આજે, પ્રાથમિક જ્ઞાન મોટાભાગે ગૌણ જ્ઞાનથી ઢંકાયેલું છે અને બિનજરૂરી જ્ઞાન દ્વારા વધુને વધુ અસ્પષ્ટ બન્યું છે. મૌન એક મહાન ઉત્પ્રેરક છે જે આપણને પ્રાથમિક જ્ઞાન સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.

૧૦. ભ્રમમાંથી મુક્ત થાઓ

ભ્રમ એક ખોટી માન્યતા છે. અમે આ ખોટી માન્યતાને સાચી માનીએ છીએ અને તે મુજબ જીવીએ છીએ. આ ભ્રમણા આપણા જીવનમાં આનંદ ઉત્પન્ન કરે છે અને આપણને એવું અનુભવ કરાવે છે કે આપણા જીવનનો અર્થ છે. આ ભ્રમનું ઉદાહરણ એ માનવું છે કે પૈસા, પ્રતિષ્ઠા કે પદ મેળવવાથી સમાજમાં વ્યક્તિનું મૂલ્ય વધે છે. આવા ભ્રમ એક નશો પેદા કરે છે. આ ભ્રમ આપણને જે જોઈએ છે તે ભૂલી જાય છે, ખાસ કરીને બીજાઓની નજરમાં. આવા ભ્રમ આપણને પરાધીનતાના નશામાં નાખે છે, ખાસ કરીને મંજૂરીની જરૂરિયાત પર. જો આવા ભ્રમ પૂરા ન થાય, તો તે ભય, ઈર્ષ્યા અને હતાશા જેવી નકારાત્મક લાગણીઓ તરફ દોરી શકે છે. આવા ભ્રમ આપણા અસ્તિત્વના સાચા મૂળ સુધી પહોંચવાની આપણી ક્ષમતાને ઘટાડે છે.

શાંતિથી ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી વખતે, તમારી જાતને શોધો અને નીચેના ઉદ્દિષ્ટો સાધ્ય કરવાનો પ્રયાસ કરો:-    

૧૦.૧ ખરાબ ટેવોથી છુટકારો મેળવવું 

૧૦.૨ પોતાને બદલવું   

૧૦.૩ નકારાત્મકતા ઘટાડવી

૧૧. ગુસ્સા પર કાબુ મેળવો

ગુસ્સો ફક્ત ઉપરછલ્લી હોય છે. જ્યારે તમે મૌનમાં ઊંડા ઉતરો છો, ત્યારે તમને આવી ઉપરછલ્લી બાબતોની નિરર્થકતાનો અહેસાસ થાય છે અને તમે આવી બાબતોથી આગળ વધવાનો પ્રયાસ કરો છો. 

૧૨. ઇન્દ્રિયોનું શુદ્ધિકરણ  

તમારા શરીરમાં ઝેરી તત્વો એકઠા થાય છે. તેવી જ રીતે, કેટલાક ઝેરી પદાર્થો તમારા જ્ઞાનેન્દ્રિયોમાં પણ એકઠા થાય છે. આમાં નકામા અને બિનજરૂરી વિચારો, અહંકાર, ગુસ્સો, અપરાધભાવ અને અન્યાયની યાદો જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.

જેમ તમે તમારા શરીરને શુદ્ધ કરો છો અથવા ડિટોક્સ કરો છો, તેમ શાંતિથી તમારી ઇન્દ્રિયોને ડિટોક્સ કરો છો અથવા શુદ્ધ કરો છો અને તમે તમારા જીવનમાં એક દુર્લભ તાજગીનો અનુભવ કરશો.

૧૩. શુદ્ધિકરણ પ્રક્રિયા  

નીચે મુજબ ઇન્દ્રિયોને શુદ્ધ કરો:-  

૧૩.૧ જીભ👅: તમારા શબ્દો અને કાર્યો પર નિયંત્રણ રાખવાનું રહસ્ય એ છે કે શાંત રહો, આત્મસન્માન રાખો અને બીજાઓના આત્મસન્માન પ્રત્યે સભાન રહો. જો તમે આવો પ્રયાસ કરશો, તો તમારા બધા શબ્દો મધુર અને વિચારશીલ હશે. તમારા શબ્દોને અર્થ, દાન અને સેવાના વિચારોથી ભરો.

૧૩.૨ કાન👂:-ફક્ત સારી વાતો સાંભળો અને ગ્રહણ કરો. જ્યારે આપણે સત્ય સ્વીકારીએ છીએ, ત્યારે આપણે સમજીએ છીએ કે બીજાઓના ભલા માટે આપણે પોતાનામાં કયા ફેરફારો કરી શકીએ છીએ.

૧૩.૩ દ્રષ્ટિ 👁️:- બીજાના ગુણો જોવા માટે દ્રષ્ટિનો ઉપયોગ કરો.

૧૩.૪ હૃદય ❤️: જો તમે નકામા વિચારોને તમારા હૃદયમાં પ્રવેશવા નહીં દો, તો તમે બિનજરૂરી શબ્દોનો ઉપયોગ નહીં કરો અને કોઈ તમારા પર પણ બિનજરૂરી શબ્દોનો ઉપયોગ નહીં કરે.

૧૪. જાગતા રહો અને સતર્ક રહો

જ્યારે તમે જાગો છો, ત્યારે દુનિયામાં બહાર નીકળો અને શાંતિનું સાધન બનો. કારણ કે બધા જીવોને સાચી શાંતિની ખૂબ જ જરૂર છે. જ્યારે તમે શાંતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો છો, ત્યારે ભગવાન સાથે જોડાવાનો માર્ગ હંમેશા ખુલ્લો રહે છે.  તો પછી તમારા હેતુને પૂર્ણ કરવા માટે મુસાફરી કરતા તમને કંઈ રોકી શકશે નહીં.

૧૫. તમારી પોતાની ક્ષમતા વધારો

શાંતિ આપણને ક્ષમતા આપે છે. આપણે આ ક્ષમતાનો આદર કરવો જોઈએ. મૌન દ્વારા આપણે એકાગ્રતાની કળા શીખીએ છીએ અને પછી આપણે શાંતિ અને આધ્યાત્મિક પ્રેમથી પોતાને સશક્ત બનાવવાનું શીખીએ છીએ. શાંતિમાં, આપણે મનની ઉર્જાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ ભગવાન સાથે મુલાકાત કરવા માટે કરીએ છીએ, અને આ રીતે આપણે ભગવાનના શાંતિ, પ્રેમ અને પ્રકાશના ગુણોના દીવાદાંડી બનીએ છીએ. આવા વ્યક્તિગત સશક્તિકરણને પ્રાપ્ત કરવા માટે ખૂબ જ ઓછા વિચારની જરૂર પડે છે. આપણે આપણા આંતરિક સ્વ અને તેના મૂળ સંસાધનો સાથે જોડાવાની જરૂર છે અને દરેક વસ્તુના સ્ત્રોત, ભગવાન પ્રત્યે પ્રેમ સાથે જોડાવાની જરૂર છે. આપણી ચેતનામાં પૂછપરછના આ એક જ વિચારને રાખીને, આપણે અહંકાર અને માલિકીભાવથી વિચલિત થયા વિના પોતાને સશક્ત બનાવીએ છીએ. ધીમે ધીમે, આપણને ખ્યાલ આવે છે કે, જીવનમાં આપણે ગમે તેટલા પ્રયત્નો કરીએ, બધી વસ્તુઓ જેમ બનવાની છે તેમ અને યોગ્ય રીતે થશે.

૧૬. શાંત જીવન

મનની શાંતિ, બધા માટે આદર અને નિઃસ્વાર્થતા વિશ્વની સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરે છે. આ ગુણો ભગવાન સાથે સંબંધ સ્થાપિત કરી શકે છે. અહીં કેટલીક માર્ગદર્શિકા છે:-

૧૬.૧ વર્તમાન ક્ષણમાં જીવો

અપરાધભાવ, પસ્તાવો અને જૂની યાદોને છોડી દો અને વર્તમાન ક્ષણમાં જીવો.

૧૬.૨ આંતરિક દળોથી વાકેફ રહો:

યાદ રાખો કે તમે અંદરથી ખૂબ જ મજબૂત છો, તેથી તમે ઉત્સાહ અને શાંતિથી કામ કરતા રહેશો અને દરેક જગ્યાએ નકારાત્મકતાને દૂર કરીને આશાવાદ ફેલાવશો.

૧૬.૩ ઉદાર બનો

જ્યારે તમે 'હું' અને 'મારું' ના મર્યાદિત, સંકુચિત વિચારોમાંથી તમારી જાતને મુક્ત કરો છો, ત્યારે તમે સાચી ઉદારતાનો અનુભવ કરો છો. આ ઉદારતા પછી તમારા બધા ગુણોને વધારી દે છે અને તમે જીવનમાં વિપુલતાનો પ્રવાહ અનુભવો છો.

૧૬.૪ ગુણો નો સમૂહ મેળવો

કોઈ એક ગુણ અપનાવવાને બદલે ગુણોના સમૂહ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો. જેમ કે, ધીરજ અને સુગમતા. એક ગુણ સાથે, બીજી ગુણ આપમેળે આવશે. 

૧૬.૫ તમારી પાસે પણ એક મૂલ્ય છે.

જીવનમાં નિષ્ફળતાનો સામનો કરતી વખતે એવું લાગે છે કે આપણામાં કેટલાક ગુણોનો અભાવ છે. પણ વાસ્તવિકતા એવી નથી. મૌનના અભ્યાસ દ્વારા, તમને ખ્યાલ આવશે કે તમારી પાસે તમારું પોતાનું એક મૂલ્ય છે જેનો નાશ થઈ શકતો નથી. 

૧૬.૬ વાતચીત કરો

બીજાઓ સાથે વાતચીત કરો. આ વાતચીત તમને સંતુલિત રાખશે અને તમારા જીવનને ખુશ રાખવામાં મદદ કરશે. 

૧૬.૭ દરેક નવી ક્ષણનો આનંદ માણો

આપણે પરંપરા, સામાજિક રિવાજો કે વ્યક્તિગત લાગણીઓને કારણે 'સાચા' અને 'ખોટા' ના કોઈપણ સૂત્રમાં ફસાઈ ન જઈએ તેનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ. યોગ્ય પ્રતિભાવ સમજવા માટે નિર્ણય લેવા કરતાં વધુ સમજદારીની જરૂર પડે છે. નિર્ણયો જોખમી હોય છે; તેઓ માનસિક અને ભાવનાત્મક અવરોધોને મજબૂત બનાવે છે.

૧૬.૮ તમે જે વાવશો તે જ વધશે

આપણે બ્રહ્માંડમાં જે કંઈ વાવીશું તે વહેલા કે મોડા પુનર્જન્મ પામશે.

૧૬.૯ સમયસર મુકાયેલ એક ટાંકો નવ ટાંકા બચાવે છે.

જ્યારે આપણે કોઈ વિચાર કે ભૂલ ઓળખીએ છીએ અને ખચકાટ કે ડર વગર તરત જ તેના પર કાર્ય કરીએ છીએ, ત્યારે જીવન વધુ સારું બને છે.

૧૬.૧૦-સકારાત્મકતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

સારી સંગતમાં રહો અને નકારાત્મક વાતો કરતા લોકોથી દૂર રહો.

૧૬.૧૧- અવકાશ + શાંતિ = પુનરુત્થાન  

સર્જનમાં, વિનાશ પછી પુનર્જન્મ આવે છે.  જો તમે તમારા માટે પૂરતી જગ્યા મેળવો અને સ્થિરતાનો અભ્યાસ કરો, તો તમારું આંતરિક જીવન ચોક્કસપણે પુનર્જીવિત થશે.

Seeking Silence:

Anthony Strano  દ્વારા લખાયેલ પુસ્તક " Seeking Silence" નો આ સંક્ષિપ્ત સારાંશ છે. આ પુસ્તક સાથે એક સીડી  પણ આવે છે જેમાં માર્ગદર્શિત ધ્યાનનો સમાવેશ થાય છે.

Anthony Strano

આ પુસ્તકના લેખક, એન્થોની સ્ટ્રેનો, એક નિષ્ણાત વ્યાખ્યાતા અને ગ્રીસમાં બ્રહ્માકુમારી સંસ્થાના રાષ્ટ્રીય નિર્દેશક છે. તે ત્રીસ વર્ષથી પ્રેક્ટિસ અને શિક્ષણ આપી રહી છે. તેઓ " Slaying the three dragons" પુસ્તકના લેખક પણ છે. તે વિશ્વભરમાં પ્રવાસ કરે છે, પ્રવચનો, વર્કશોપ અને સેમિનાર આપે છે, આધ્યાત્મિક વિચારોના વ્યવહારુ ઉપયોગનું શિક્ષણ આપે છે.

Blog post Copyright:

© Dr Hemant Junnarkar

All rights reserved