'ધ લાફ્ટર ઇફેક્ટ' - અંગ્રેજી પુસ્તક પરિચય - ગુજરાતી માં
શું આજે તમે હસ્યા? ના? પછી તમે એક મોટી ભૂલ કરી છે. કારણ કે તમે હસવાના ફાયદા નથી જાણતા.
આપણને બધાને હસવું ગમે છે. પરંતુ હાસ્ય પાછળનું વિજ્ઞાન આપણે જાણતા નથી. તે જાણવું જરૂરી છે જેથી હસવાની ટેવ પાડીને આપણે જીવનમાં હાસ્યનો લાભ મેળવી શકીએ. આ પુસ્તક તે જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરે છે. પણ નોંધ લો, આ કોઈ રમૂજી ટુચકાઓ કે ટુચકાઓનું પુસ્તક નથી.
હવે પુસ્તકમાં શું છે તે જાણીએ.
પુસ્તકની શરૂઆત સંક્ષિપ્ત પરિચયથી થાય છે. પછી રોસ અગિયાર પ્રકરણોમાં હાસ્ય પાછળના વિજ્ઞાન અને હાસ્યના અભ્યાસ વિશે વિગતવાર જણાવે છે.
પ્રકરણ 1 માં, રોસ આપણને હાસ્યનો સંક્ષિપ્ત ઇતિહાસ આપે છે. રોસના મતે હાસ્યનો ઈતિહાસ ઘણો પ્રાચીન છે. બાઇબલ જેવા ધાર્મિક ગ્રંથોમાં, ધર્મ જેવા ગંભીર વિષયો સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે પણ, પ્રસંગોપાત વ્યંગાત્મક ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવે છે. રોસ કહે છે કે પ્રાચીન ઇજિપ્તના રાજાઓ અને રાણીઓએ મનોરંજન માટે જોકરો રાખ્યા હતા.
પ્રકરણ 2 માં, રોસ સમજાવે છે કે હાસ્યનો હેતુ માત્ર જીવનને ટકાવી રાખવાનો નથી, પરંતુ જીવનને આગળ વધારવા, ખીલવા અને પોષણ આપવાનો છે. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે બાળકો વધુ હસે છે અને પુખ્ત વયના લોકો ઓછા સ્મિત કરે છે. તમારે, પુખ્ત વયના લોકોએ, વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં હસવાની વધુ તકો શોધવી જોઈએ. રોસના મતે જેમ કોઈ રોગ ચેપી છે તેમ હાસ્ય પણ ચેપી છે.
પ્રકરણ 3 માં રોસ આપણને કહે છે કે હાસ્ય એ તમામ રોગોની શ્રેષ્ઠ દવા છે. કારણ કે હાસ્ય તમામ પ્રકારના તણાવને દૂર કરવાનું કામ કરે છે. તેની તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર સારી અસર પડે છે.
હાસ્ય વિશે ઘણું શીખ્યા પછી, રોસ અમને 'લાફ્ટર યોગ' નામના નવા ખ્યાલ વિશે કહે છે. દેખીતી રીતે, આ ખ્યાલનો જન્મ પૂર્વમાં થયો છે. હાસ્ય યોગમાં સભાનપણે હાસ્ય ઉત્પન્ન કરવાની પ્રેક્ટિસનો સમાવેશ થાય છે. હાસ્ય સંરચિત સૂત્ર દ્વારા ઉત્તેજિત કરવામાં આવે છે. આમા તાળી પાડવી અને ઊંડા શ્વાસ લેવા જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. કૃત્રિમ સ્મિત કુદરતી સ્મિત જેટલું જ ફાયદાકારક હોઈ શકે છે. આ વિચારને સમર્થન આપે છે કે હાસ્ય, ભલે તે કુદરતી હોય કે કૃત્રિમ, હાસ્ય યોગ શરીર, મન અને આત્મા માટે લાભદાયક છે. જ્યારે આપણે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરી રહ્યા હોઈએ ત્યારે આ ખાસ કરીને ઉપયોગી છે. રોસ કહે છે કે વૃદ્ધાવસ્થા દરેક માટે મુશ્કેલ છે, પરંતુ હસવું તેની કઠોરતાને હળવી કરવામાં મદદ કરે છે.
પ્રકરણ 5 માં, રોસ હાસ્યનો બીજો અભિનવ ખ્યાલ રજૂ કરે છે. આપણે જાણીએ છીએ કે આપણી પાસે પાંચ ઇન્દ્રિયો છે અને તેની સાથે સંકળાયેલી પાંચ સંવેદનાઓ છે. પણ રોસ માને છે કે હાસ્ય એ છઠ્ઠી ઇન્દ્રિય અને છઠ્ઠી સંવેદના છે. હાસ્ય એ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે, જેમાં જ્ઞાનાત્મક અને ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયાઓ સામેલ છે. જ્યારે ઉત્તેજના હાસ્યના સ્વરૂપમાં જોવામાં આવે છે, ત્યારે તે સભાન અથવા બેભાન પ્રતિભાવને ઉત્તેજિત કરે છે. તે શારીરિક, જ્ઞાનાત્મક અને ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયામાં પરિણમે છે, જેને આપણે હાસ્ય કહીએ છીએ. આમ હસવાની ક્રિયા સહજ છે અને તેથી આપણે હાસ્યને છઠ્ઠી ઇન્દ્રિય કહી શકીએ.
પ્રકરણ 6 માં, રોસ ચર્ચા કરે છે કે હાસ્ય વધારવા અથવા પેદા કરવા માટે શું કરી શકાય. આ માટે, રોસ વર્ડ પ્લે અથવા વર્બલ ગેમ્સ, બોર્ડ ગેમ્સ, ઓનલાઈન ગેમ્સ, જોક્સ, ટીખળ, શારીરિક રમતો વગેરેની ભલામણ કરે છે. રોસ સૂચવે છે કે અમે અમારી કાર્યસ્થળને રમતની જગ્યામાં પરિવર્તિત કરી શકીએ છીએ. રોસ સમજાવે છે કે હાસ્યની અસર શુષ્ક વિષયોને પણ રસપ્રદ બનાવી શકે છે.
પ્રકરણ 6 માં, રોસ ચર્ચા કરે છે કે હાસ્ય વધારવા અથવા પેદા કરવા માટે શું કરી શકાય. આ માટે, રોસ વર્ડ પ્લે અથવા વર્બલ ગેમ્સ, બોર્ડ ગેમ્સ, ઓનલાઈન ગેમ્સ, જોક્સ, ટીખળ, શારીરિક રમતો વગેરેની ભલામણ કરે છે. રોસ સૂચવે છે કે અમે અમારી કાર્યસ્થળને રમતની જગ્યામાં પરિવર્તિત કરી શકીએ છીએ. રોસ સમજાવે છે કે હાસ્યની અસર શુષ્ક વિષયોને પણ રસપ્રદ બનાવી શકે છે.
આપણે હંમેશા કહેવત સાંભળી છે કે 'સ્મિત કરો અને દુનિયા તમારી સાથે હસશે'. રોસ પ્રકરણ 7 માં આ વચનને પુનરાવર્તિત કરે છે. રોસના મતે, હાસ્ય ફક્ત આપણા અંગત જીવન પૂરતું જ મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે આપણા કામના વાતાવરણમાં પણ ફેલાય છે અને આપણી બોલવાની રીતને પણ પ્રભાવિત કરે છે. હસમુખા માણસને બધા પસંદ કરે છે, એટલું જ નહીં આવા માણસ વધુ નમ્ર અને વધુ સ્પર્ધાત્મક જોવા મળે છે.
પ્રકરણ 8 માં, રોસ આભાર માનવાનું મહત્વ સમજાવે છે. તેણી કહે છે કે આભાર માનવો માત્ર ઉપચારાત્મક જ નહીં પણ આનંદદાયક પણ હોવો જોઈએ. કૃતજ્ઞતાની સકારાત્મક અસર પડે છે અને કાળા વાદળની ચાંદીની જેમ કૃતજ્ઞતા આપણી વિચાર પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે. અમે આભાર કાર્ડ, આભાર પત્ર અથવા સંદેશ મોકલીને અથવા અન્ય કોઈ રીતે અમારો આભાર વ્યક્ત કરી શકીએ છીએ.
જીવનમાં આત્મ-કરુણા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પ્રકરણ 9 માં, રોસ સમજાવે છે કે સ્મિત સ્વ-કરુણાના ઘણા સ્વાસ્થ્ય લાભો છે. સકારાત્મકતા, આશાવાદ, ઉચ્ચ સ્તરની ખુશી અને નિમ્ન સ્તરની ચિંતા અને ચિંતા હાંસલ કરવામાં મદદ કરે છે.
ઘણા લોકોને ડાયરી લખવાની આદત હોય છે. પ્રકરણ 10 માં, રોસ આ આદતને આનંદકારક જર્નલિંગમાં ફેરવવાની ભલામણ કરે છે. રોસ માને છે કે જોય જર્નલિંગ માત્ર ડાયરી લખવા કરતાં અલગ છે. જોય જર્નલિંગ હાસ્યની અસરોને લેખિત શબ્દોમાં કેપ્ચર કરે છે. હાસ્ય અને હળવાશની તકનીકી રીતોને મજબૂત બનાવવાનું આ બીજું માધ્યમ છે.
પ્રકરણ 11 માં, રોસ છેલ્લું હસવા વિશે વાત કરે છે. રોસ કહે છે કે હાસ્યની અસર વિશ્વની તમામ અનિષ્ટોને દૂર કરી શકશે નહીં, પરંતુ તે તેને પ્રેમની નજીક લાવશે અને તેને વ્યાપક સમુદાયમાં ફેલાવશે.
પુસ્તકના અંતે, રોસ સ્મિતની અસરને વ્યવહારમાં લાવવા માટે કેટલાક સૂચનો આપે છે. આમાં કેટલીક પદ્ધતિઓ અને તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે. આમાં આનંદ માણવાની અને સાથે હસવાની કેટલીક તકો બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં સૂવાના સમયની મજાની વાર્તાઓ બનાવવા અને તમારા બાળકોને તેમાં જોડાવા માટે પૂછવાનો સમાવેશ થાય છે.
સમીક્ષા:
રોસ તેના મુદ્દાઓને સાબિત કરવા માટે સમગ્ર કેસ અભ્યાસનો સમાવેશ કરે છે. પૃષ્ઠ 91 પર એક ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું છે જેમાં નાઝી એકાગ્રતા શિબિરમાં એક યહૂદી કેદી, ભારે ત્રાસ સહન કરવા છતાં, હસવાનું ચાલુ રાખ્યું, ત્રાસ આપનારાઓને ત્રાસના શૈતાની સંતોષનો ઇનકાર કર્યો, આમ હાસ્ય દ્વારા ત્રાસ આપનારાઓને હરાવ્યો. આ ઉદાહરણ બતાવે છે કે હાસ્ય દ્વારા પણ જુલમને દૂર કરી શકાય છે.
પરિશિષ્ટો જેમ કે શબ્દાવલિ અને સંસાધનો પુસ્તક લખવામાં રોસે કરેલા પ્રયત્નોનો ખ્યાલ આપે છે.
હાસ્યના વિવિધ પાસાઓ જાણવા અને તમારા જીવનને સુખી બનાવવા માટે આ પુસ્તક વાંચવા અને તમારા સંગ્રહમાં રાખવા યોગ્ય છે.
લેખક-પરિચય:
લેખક રોસ આરોગ્ય નિષ્ણાત, શૈક્ષણિક સંશોધક અને હાસ્યની સકારાત્મકતા અને તે જીવનમાં લાવે તેવી સ્થિતિસ્થાપકતાના નિષ્ણાત છે.
લેખકને મોટી સર્જરી કરાવવી પડી. તે સમયે હાસ્યની ફાયદાકારક અસરથી તેણીને સ્વસ્થ થવામાં મદદ મળી.
પુસ્તક વિશે:
આ પુસ્તક રોસ બેન-મોશે દ્વારા લખવામાં આવ્યું છે અને નીરો પબ્લિશિંગ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે.
ડિસક્લેમર:
'ધ લાફ્ટર ઇફેક્ટ - હાઉ ટુ બિલ્ડ જોય, રિઝિલિયન્સ એન્ડ પોઝિટિવિટી ઇન યોર લાઇફ' પુસ્તકની આ ટૂંકી સમીક્ષા છે. આ પુસ્તક અંગ્રેજી ભાષામાં લખાયેલું છે. મને ખબર નથી કે આ પુસ્તકનો ગુજરાતી અનુવાદ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં.
આ માત્ર એક સમીક્ષા છે. સમીક્ષક પુસ્તક પર કોઈપણ કોપીરાઈટનો દાવો કરતા નથી. કોપીરાઈટ લેખક/પ્રકાશક પાસે રહે છે. આ સમીક્ષામાં પુસ્તકનો ઉલ્લેખ અને પુસ્તકના વિષયોની ચર્ચા માત્ર માહિતી અને મનોરંજનના હેતુ માટે છે.
-by Dr Hemant Junnarkar
© Dr Hemant Junnarkar, All rights reserved.
No comments:
Post a Comment