Thursday, March 26, 2026

श्रीसाईसच्चरित - अध्याय २५

 श्रीसाईसच्चरित - अध्याय २५

अध्याय २         

भक्ताभीष्टसंपादनं  

(ओवीसंख्या १२६)

या अध्यायात काय आहे

*      अध्यायारंभ ((-१३)

*      दामू अण्णा कासार यांस मित्राकडून कापसाच्या व्यापारातील भागीदारीचा प्रस्ताव, परंतु बाबा त्यास नकार देऊन पुढील नुकसानीपासून वाचवितात (१४-८५)

*      बाबांनी  दिलेले आंबे खाल्यानंतर दामूअण्णांच्या पत्नीस पुत्रप्राप्ती (८६-१०३)

*      अध्यायाचा समारोप (१०४-१२६)


श्रीसाईसच्चरित - अध्याय २४

 श्रीसाईसच्चरित - अध्याय २४

विनोदविलसितं

(ओवीसंख्या १४४)

या अध्यायात काय आहे

*      अध्यायारंभ - थट्टाविनोदातून  बाबांची शिकवण (-१४)

*      श्री दाभोळकरांच्या कोटाच्या अस्तनीवर पाच-पंचवीस फुटाणे आढळून येतात आणि बाबांकडून त्यांची थट्टामस्करी व उपदेश (१५-७३)

*      सुदाम्याची कथा-गुरुपत्नीने सर्वांसाठी चणे दिले असता सुदामा ते एकट्याने खातो आणि पुढे त्यास दारिद्र्य भोगावे लागते (७४-८७)

*      अण्णा चिंचणीकर आणि मावशीबाई बाबांची सेवा करीत असता अण्णांचे तोंड मावशीबाईंच्या तोंडाजवळ जाते आणि त्या अण्णांवर त्यांचा 'मुका घेण्याचाआरोप करतात. बाबा हसत खेळत दोघांस शांत करतात (८८-१२४)

*      मावशीबाई बाबांचे पोट जोरात रगडत असता भक्त त्यांना हळू रगडण्यास विनंती करतात आणि बाबा 'मी कणखर आहे' हे दाखवण्यासाठी सटक्याचे एक टोक खांबास लावून दुसरे टोक पोटात खुपसतात. अध्यायाचा समारोप  (१२५-१४४)

यदा पंचावतिष्ठंते

वेदातील अथवा उपनिषदातील मंत्र आहे. हे वाक्य बृहदारण्यक उपनिषदात (४.५.१४) आलेले आहे. हा मंत्र आत्मज्ञान, पंचप्राण, आणि त्यांचा शारीरिक अवस्थेशी संबंध याविषयी आहे.

मंत्राचा संपूर्ण संदर्भ (बृहदारण्यक उपनिषद ४.५.१४):

"यदा पंचावतिष्ठन्ते ज्ञाने प्राणे च हृदि चैकं भवति । तदा मर्त्योऽमृतो भवति एतावदनुशासनम् ॥"

शब्दार्थ:

यदा = जेव्हा; पञ्च = पाच; अवतिष्ठन्ते = स्थिर होतात / निवृत्त होतात / थांबतात; ज्ञाने = ज्ञानेंद्रिये (इंद्रियांचे ज्ञान); प्राणे = प्राण (श्वास/जीवनशक्ती) ; हृदि = हृदयात; च एकं भवति = आणि (सर्व काही) एकरूप होते ; तदा = तेव्हा; मर्त्यः = मरणशील मनुष्य; अमृतः भवति = अमर होतो (मोक्षप्राप्त होतो); एतावत् अनुशासनम् = हेच अंतिम शिक्षण आहे / अंतिम तत्त्वज्ञान आहे

श्लोकाचा अर्थ:

"जेव्हा पाचही (ज्ञानेंद्रिये) स्थिर होतात, प्राण (श्वास) शांत होतो, आणि मन/चित्त हृदयात एकरूप होते, तेव्हा हा मरणशील मनुष्य अमर होतो हेच अंतिम तत्त्वज्ञान आहे."

तात्त्विक अर्थ:

"पंच" म्हणजे पंचज्ञानेंद्रिये: डोळे, कान, नाक, जिभ, त्वचा जे सामान्यतः बाह्य जगाकडे वळलेले असतात.

जेव्हा ही पाचही इंद्रिये निष्क्रिय होतात, म्हणजे योगसाधनेत, ध्यानात मन अंतर्मुख होते. प्राण (श्वास, जीवनशक्ती) स्थिर होते. मन हृदयात "एकरूप" होते म्हणजेच संपूर्ण व्यक्तिमत्व केंद्रित होते आत्मज्ञानी अवस्थेत. तेव्हा साधक मोक्ष/अमरत्व प्राप्त करतो.

 

निष्कर्ष:

"यदा पंचावतिष्ठंते" म्हणजे: "जेव्हा (योग्य क्षणी) पाच इंद्रिये स्थिर होतात / विश्रांती घेतात." हा मोक्षप्राप्तीचा संकेत आहे इंद्रिय, प्राण आणि मन स्थिर झाले की आत्मज्ञान प्रकट होते.


Wednesday, March 25, 2026

१२. खरा आशिया –मलेशिया

 

१२. खरा आशिया –मलेशिया    

मलेशियाने पर्यटनाभिमुख व्यवस्था कशी असावी, याचा एक आदर्शच घालून दिला आहे. कलर्स ऑफ मलेशिया, मलेशिया शॉपिंग फेस्टिवल, शू फेस्टिवल अशी अनेक निमित्ते साधून जगभरातल्या पर्यटकांना मलेशियाकडे आकर्षित करण्यात मलेशिअन  लोक यशस्वी झाले आहेत.  'मलेशिया- ट्रूली एशिया' असे घोषवाक्य मिरवणाऱ्या या देशाने पर्यटनाला प्रोत्साहन देत त्याला अर्थव्यवस्थेचा कणा बनविण्याची किमया साधली आहे. 'वन मलेशिया' असे म्हणत देशाच्या एकतेचा गौरव करत आपली संस्कृती जपली आहे. मात्र, 'जुनं ते सगळंच सोनं' असा अट्टहास न धरता नव्याचे स्वागतही केले आहे. प्रख्यात ब्रिटिश कादंबरीकार आणि नाटककार सॉमरसेट मॉमने मलेशियाबद्दल म्हटले आहे, ‘तुम्ही हा  देश पाहिला नसेल, तर तुम्ही  जग काय पाहिले आहे?’

 

१.      परिचय

मलेशियाविषयी झटपट माहिती

राजधानी: क्वालालंपूर  

अधिकृत भाषा : मलय

लोकसंख्या: २.८७  कोटी  (जुलै २०११ च्या  अंदाजाप्रमाणे).

लोकसंख्या वितरण: ??????????????????

चलन: मलेशियाचे चलन मलेशियन रिंगी  (Malaysian Ringgit) असून त्याचे चिन्ह MYR असे आहे. एक मलेशियन रिंगीचे  सुमारे १७.५० भारतीय रुपये होतात.

कॉलिंग कोड:     

मलेशियाच्या वेळेचा भारतीय प्रमाणवेळेशी संबंध: मलेशियाची वेळ भारतीय प्रमाणवेळेच्या २.५ तास पुढे आहे.

मलेशियाचा भूगोल

स्थान विस्तार आणि सीमा : मलेशियाचे  अक्षांश रेखांश  उत्तर  २  ३०   दक्षिण ११२  ३०  असे  आहेत. मलेशियाचे  पूर्व  मलेशिया  आणि  पश्चिम  मलेशिया असे  दोन  विभाग  पडतात. पश्चिम  मलेशिया हा  द्वीपकल्प   असल्यामुळे  यास  पेनिन्सुलर  मलेशिया असेही  म्हणतात . पेनिन्सुलर मलेशिया हा  आशिया खंडास जोडलेला आहे तर पूर्व मलेशिया इंडोनेशियाच्या  बोर्निओ  बेटाचा  भाग  आहे. पूर्व आणि पश्चिम  मलेशियाच्या  मध्ये  दक्षिण  चीन  समुद्र  (South China Sea) आहे .

शेजारी देश: पेनिन्सुलर  मलेशियाची उत्तर सीमा  थायलंडला  भिडली आहे तर दक्षिणेकडे जोहोरच्या  सामुद्रधुनीपलिकडे अगदी जवळचा शेजारी देश सिंगापूर आहे आणि नैऋत्य दिशेस मलाक्काच्या सामुद्रधुनीपलिकडे इंडोनेशियाची सुमात्रा बेटे आहेत. पूर्व मलेशियाची दक्षिण सीमा इंडोनेशियाला (बोर्निओ भाग) भिडली आहे तर उत्तरेकडे चिमुकला ब्रुनेई हा देश आहे. 

हवामान: ??????

पेनिन्सुलर मलेशियास पश्चिम मलेशिया असेही म्हणतात. पेनिन्सुलर मलेशिया हा मले द्वीपकल्पाचा भाग आहे. पेनिन्सुलर मलेशियाचे एकूण क्षेत्रफळ १,३१,५९८ चौकिमी आहे. मलेशियाची ८०% लोकसंख्या पेनिन्सुलर मलेशियामध्ये राहत असून मलेशियाच्या उत्पन्नाचा जवळ जवळ तेवढाच भाग पेनिन्सुलर मलेशियाकडून येतो.

 

विभागवार राज्ये

·         उत्तर विभाग: पर्लिस, कदाह, पिनांग आणि परक

·          पूर्व किनारी विभाग: केलंतन, तेरंगनू आणि पहांग

·          मध्य विभाग: सेलंगोर हे राज्य आणि क्वालालंपूर आणि पुत्रजया हे केंद्रशासित प्रदेश

·         दक्षिण विभाग: नगरी सेंबिलन, मलाक्का आणि जोहोर.

 

मलेशियाचे पूर्वीचे नाव मलाया असून हे नाव सुमात्रामध्ये असणा-या याच नावाच्या नदीवरून पडले असावे. १९६३ साली मलायाचे संघराज्य, उत्तर बोर्निओ, सरावाक आणि सिंगापूर या सर्वांस मिळून मलेशिया हे नाव देण्यात आले. या नावाचा फिलिपाइन्सनेसुद्धा विचार केला होता. 

 

पश्चिम मलेशिया आणि पूर्व मलेशिया हे वेगळे देश आहेत असे वाटू नये म्हणून आणि मलाया नावास पूर्वीच्या ब्रिटिश वसाहतीचा संदर्भ असल्याने पश्चिम मलेशियासाठी पेनिन्सुलर मलेशिया हा शब्द जास्त वापरला जातो.

असे असूनही हाय कोर्ट ऑफ मलाया, युनिव्हर्सिटी ऑफ मलाया, मलायन रेल्वे अशा काही संस्थांच्या नावामध्ये आणि काही कायदेशीर संज्ञांमध्ये मलाया शब्द टिकून आहे. हल्ली मलेशियामध्ये मलाया शब्द विनोदांमध्ये वापरला जातो. जसे, 'या बातमीने सारे मलाया हादरून गेले आहे!'

 मलेशियाचा थोडक्यात इतिहास

प्राचीन  मलेशिया: मलेशियाला फार  प्राचीन  इतिहास  असून   ख्रिस्तपूर्व  ८,०००  मध्ये येथे  पाषाणायुगातील  मानवाची  वस्ती  होती. दुसऱ्या  आणि  तिसऱ्या  शतकांमध्ये  मलेशियामध्ये  लहान  लहान  राज्ये  स्थापन  झाली. यांमध्ये  उत्तरेकडे  कदाह (Kedah)  चे  राज्य  सर्वांत  मोठे  होते. या  काळात  मलेशियामध्ये  उच्च  दर्जाची  संस्कृती  उदयास  आली. या  संस्कृतीचा  भारताशी  अगदी  जवळचा  संबंध  होता. मलेशियाचा  भारताबरोबर  व्यापारसुद्धा  नियमित  चालत  असे. याच  काळामलेशियामध्ये  भारतातून  आलेले  हिंदू  आणि  बौद्ध  धर्म  रुजले .

श्रीविजय  राज्य : सातव्या  आणि  आठव्या शतकांमध्ये  इंडोनेशियाच्या  सुमात्रा  बेटावर  श्रीविजय  राज्य उदयास  आले  आणि  त्याने  मलेशियावर  वर्चस्व  गाजविले. तरीसुद्धा  श्रीविजय  राज्याचा  प्रभाव  किनारी  भागावरच  जास्त  होता. तेराव्या शतकामध्ये  श्रीविजय  राज्याचा ऱ्हास  झाला .

मलाक्का: इस्लामचा  आठव्या शतकामध्ये  मलेशिया  मध्ये  शिरकाव  झाला  आणि  १४  ते  १६  व्या  शतकापर्यंत  तो  मलेशियामध्ये  रुजला. चौदाव्या शतकामध्ये  मलाक्का    या मलेशियामधील राज्याचा  प्रभाव  वाढला. याच्या  संस्थापकाचे  नाव  होते  परमेश्वर.  परमेश्वरने  नंतर  इस्लामचा  स्वीकार  केला . मलाक्काची  सत्ता  आणि  संपत्ती  अरबांबरोबरील   व्यापारामुळे  वाढत  होती . त्याचबरोबर  त्यांचा  भारत  आणि  चीनबरोबरही   व्यापार  चालू  होता . मलाक्काचे  वैभव  पोर्तुगीजांच्या    नजरेमध्ये  आले  आणि  त्यांनी  सन १५११  मध्ये  अल्फोन्सो  द  अल्बुकर्कच्या  नेतृत्वाखाली  मलाक्का जिंकून  घेण्यासाठी  मोहीम  काढली . पोर्तुगीजांच्या   तोफखान्यापुढे  मलाक्काचा  टिकाव  लागला  नाही . परंतु  मलाक्काच्या  सुल्तानाच्या  मुलाने  जोहोरची  स्थापना  केली .

जोहोर  आणि  डच: यानंतरच्या  काळामध्ये  जोहोरचा  प्रभाव  वाढत  होता . सोळाव्या  शतकाच्या  सुरुवातीला    जोहोरने  मलाक्का  जिंकून  घेण्यासाठी  बरेच  अयशस्वी  प्रयत्न  केले . आपल्याला  स्वबळावर  मलाक्का  जिंकता  येत  नाही  असे  दिसून  आल्यावर  या  कामी  त्यांनी  डचांची    मदत  घेतली . बऱ्याच प्रयत्नानंतर  १६४१  मध्ये  डचांना  मलाक्कावर    ताबा  मिळविता  आला . सतराव्या  शतकाच्या  सुरुवातीपर्यंत   डचांनी     या  भागामधून  इतर  युरोपिअनांची    हकालपट्टी     केली . डचांचे    जोहोर  बरोबर  चांगले  संबंध  होते .

ब्रिटिशांचे  आगमन  आणि  स्वतंत्र  मलेशियाची  स्थापना: अठराव्या  आणि  एकोणीसाव्या  शतकांच्या  उत्तरार्धामध्ये  ब्रिटनने  मलेशियामध्ये  आपल्या  वसाहती  स्थापन  केल्या . दुसऱ्या  महायुद्धामध्ये  सन १९४२  ते  १९४५  दरम्यान  या  वसाहतींवर    जपानने  ताबा  मिळविला . सन १९४८  मध्ये  मले  द्वीपकल्पावरील   ब्रिटिशांची    सत्ता  असलेल्या  वसाहतींचे  मलेशियाचे  संघराज्य  स्थापन  झाले . या  संघराज्यास  सन  १९५७  मध्ये  स्वातंत्र्य  मिळाले . ब्रिटिशांच्या  सिंगापूरमधील  पूर्वीच्या  वसाहती  आणि  बोर्निओच्या  उत्तर  किनाऱ्यावरील    साबा   आणि  सरावाक  ही  पूर्व  मलेशिअन  राज्ये  सामील  झाल्यावर  सन १९६३  मध्ये  मलेशियाची  स्थापना  झाली . यानंतर  मलेशियाच्या  इतिहासातील  सुरुवातीची  बरीच  वर्षे  इंडोनेशियाच्या  मलेशियावर  नियंत्रण  मिळविण्याच्या  प्रयत्नांना तर फिलिपाइन्सच्या  साबा  आणि  सरावाकवरील  दाव्याला  तोंड  देण्यात  गेली .

आजचा मलेशिया

प्रशासकीय विभाग:

ले  पेनिन्सुलामध्ये  एकूण  १३  राज्ये  आणि  ३  केंद्रशासित  प्रदेश  आहेत . या  सर्वांना  मिळून  पेनिन्सुलर  मलेशिया  किंवा  पश्चिम  मलेशिया  म्हणतात . बोर्निओ  बेटावरील    साबा आणि सरावाक  ही दोन राज्ये  आणि  बोर्निओच्या  आसपास  असणा-या  बेटांचा  मिळून  एक  केंद्रशासित  प्रदेश , या  सर्वांस  साबा आणि सरावाक  किंवा  पूर्व  मलेशिया  किंवा  मलेशिअन  बोर्निओ  असे  म्हणतात .

मलेशियामधील शासनपद्धती: मलेशिया हे एक संघराज्य असून येथील शासनपद्धती घटनात्मक राजेशाहीची आहे.  प्रत्यक्ष कारभार हा बहुपक्षीय लोकशाही पद्धतीने चालतो.  यांग दि पर्तुआन आगोंग हा राष्ट्रप्रमुख असतो तर सरकारचा प्रमुख पंतप्रधान असतो. शासनपद्धतीचे १) कायदा २) कार्यकारी आणि ३) न्याय असे तीन विभाग पडतात. कायदे आणि कार्यकारी अधिकार संघराज्याची संसद आणि तेरा राज्यांच्या विधानसभा यांच्याकडे असतात तर न्यायसंस्था स्वायत्त असते.   

मलेशियाचे सर्वोच्च पद यांग दि पर्तुआन आगोंग: द किंग्डम ऑफ मलेशियामध्ये ९ सल्तनती (जोहोर, कदाहकलांतन, नगरी पहंग, पिराक, पर्लिस, सेलंगोर, संबिलन, तेरंगनू) आणि ४ राजेशाही नसणारी राज्ये (मलाका, पेनंग, सबाह, सरावाक) आहेत. यांग दि पर्तुआन आगोंग, म्हणजे येथील सर्वोच्च पदी असणारी व्यक्ती, ९ राज्यांच्या सुलतानांमधून दर पाच वर्षांनी निवडले जातात. याचा  अर्थ  एका  सुलतानाची  दुस-यांदा    निवड  ४५  वर्षांनी  होऊ  शकते. यांग दि पर्तुआन आगोंगकडे सर्वोच्च पद नावालाच असते, त्याच्याकडे अधिकार नसतात. कदाहचे सुलतान अब्दुल हलीम हे मलेशियाचे सध्याचे यांग दि पर्तुआन आगोंग आहेत.      

१.      प्रवास 

                   सिम कार्डस आणि डायलिंग प्रिफिक्सेस: मलेशियामध्ये मुख्यत: तीन फोन सर्व्हिस प्रोव्हायडर्स आहेत, सेल्कॉम, डिजी आणि मॅक्सिस. प्रिपेड सिम कार्डस सर्वत्र, विशेषत: मोठ्या शॉपिंग मॉल्समध्ये हमखास मिळतात. डिजी आणि मॅक्सिस यांच्या सेवा  सर्वांत जास्त लोकप्रिय आहेत. सबा आणि सरावाकमध्ये सेल्कॉमची सेवा सर्वांत जास्त आढळून येते. प्रत्येक राज्याचा स्वतंत्र एरिया कोड आहे. के एल मधील लँड लाइनवर फोन करावयाचा झाल्यास ०३ हा क्रमांक फिरवून आठ आकडी फोन क्रमांक फिरवावा. मोबाइल फोन्सवर कॉल करण्यासाठी तीन आकडी प्रिफिक्स (डिजी ०१६, मक्सिस ०१२, आणि सेल्कोम ०१९) आणि  सात आकडी सबस्क्रायबर क्रमांक फिरवावा लागतो.                    

पूर्व मलेशिया  

पूर्व मलेशियाची लोकसंख्या पश्चिम मलेशियापेक्षा कमी असून त्याचा विकासही पश्चिम मलेशियाएवढा झालेला नाही. तरीसुद्धा पूर्व मलेशियाचे क्षेत्रफळ पश्चिम मलेशियापेक्षा जास्त आहे. पूर्व मलेशिया तेल आणि नैसर्गिक वायूसह नैसर्गिक साधनसंपत्तीने  पश्चिम मलेशियापेक्षा समृद्ध आहे.      

पूर्व मलेशियाची भूमी प्रामुख्याने समुद्रकिनाऱ्याजवळील भागामध्ये सखल असून समुद्रकिनार्‍यापासून अंतर्भागामध्ये पर्वतीय प्रदेश आहेत. पूर्व मलेशियामध्ये सर्वत्र पर्जन्यजनित अरण्ये आहेत.      

पूर्व मलेशियाचे एकूण क्षेत्रफळ २,००,५६५ चौकिमी असून हे मलेशियाच्या एकूण क्षेत्रफळाच्या ६१% तर बोर्निओ बेटाच्या क्षेत्रफळाच्या २७% आहे.  

मलेशियामधील सर्वाधिक उंचीचे पाच पर्वत पूर्व मलेशियामध्ये आहेत. यांपैकी माऊंट किनाबालू हा सर्वांत उंच पर्वत असून त्याची उंची ४,०९५ मीटर्स आहे. माऊंट किनाबालू बोर्निओमधील सर्वांत उंच तर आग्नेय आशियामधील सर्वाधिक उंचीचा दहावा पर्वत आहे. मलेशियामधील सर्वाधिक लांबीच्या Rajang  आणि Kinabatangan या दोन नद्यासुद्धा माऊंट किनाबालूमध्ये उगम पावतात. 

पूर्व मलेशियामधील प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळे

गुनुंग मुलू (Gunung Mulu) नॅशनल पार्क : हे पार्क सरावाक प्रांतामध्ये असून याची युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांमध्ये नोंद झाली आहे. येथील मुलू केव्हजमधील सरावाक चेंबर ही गुहा जगातील माहीत असलेल्या गुहांपैकी सर्वांत मोठी गुहा आहे.   

किनाबालू पार्क: या पार्कचीसुद्धा जागतिक वारसा स्थळांमध्ये नोंद झाली आहे. या पार्कमध्ये माउंट किनाबालू आणि सिपादान आयलंडचा समावेश होतो. सिपादान आयलंड डायव्हिंग आणि जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध आहे.    

मानव संसाधन  

पूर्व मलेशियाची लोकसंख्या २०१० साली ५७ लाख होती. यामध्ये मले लोकांचे प्रमाण २० टक्के आहे. बहुतांश लोकसंख्या शहरी भागामध्ये एकवटली आहे.

पूर्व मलेशियाच्या सुरुवातीच्या रहिवाश्यांमध्ये Dayak आणि Dusun या लोकांचा समावेश होतो. आजसुद्धा या लोकांचे लोकसंख्येमधील प्रमाण ठळक आहे. पूर्व मलेशियामध्ये शेकडो वर्षे मले द्वीपसमूह, जावा, Lesser Sunda आयलंड्स, सुलावेसी (Sulawesi) आणि सुलू  (Sulu) येथून लोकांनी स्थलांतर केले आहे. अलीकडे भारत आणि चीनमधूनसुद्धा लोकांनी पूर्व मलेशियामध्ये स्थलांतर केले आहे.   

पूर्व मलेशियामधील सुरुवातीचे रहिवासी आत्मावादी होते. पंधराव्या शतकापासून येथे इस्लामचा तर एकोणीसाव्या शतकापासून ख्रिस्ती धर्माचा शिरकाव झाला.

महत्त्वाची शहरे 

कुचिंग: हे शहर सरावाक प्रांताच्या राजधानीचे शहर असून याची लोकसंख्या सुमारे ६ लाख आहे.  

कोटा किनाबालू: हे पूर्व मलेशियामधील कुचिंगनंतर दुसरे महत्त्वाचे शहर आहे.

इतर महत्त्वाच्या शहरांमध्ये सबाहमधील Sandakan, Tawau, सरावाकमधील सिबू (Sibu), बिंतुलू (Bintulu) आणि Labuan मधील व्हिक्टोरिया या शहरांचा समावेश होतो.    

महत्त्वाचे विमानतळ  

कुचिंग इंटरनॅशनल एअरपोर्ट, Labuan इंटरनॅशनल एअरपोर्ट आणि कोटा किनाबालू  इंटरनॅशनल एअरपोर्ट हे पूर्व मलेशियामधील महत्त्वाचे विमानतळ आहेत.  


Saturday, March 21, 2026

गुरुचरित्र अध्याय ३

गुरुचरित्र 

अध्याय ३ - अंबरीषव्रतनिरूपण

(ओवीसंख्या ८३)

अंबरीष राजाची कथा

श्रीगणेशाय नमः: ||

येणेपरी सिद्ध मुनि | सांगता झाला विस्तारोनि | संतोषोनि नामकरणी | विनवितसे मागुती || १ ||

जय जयाजी सिद्ध मुनी | तारक तू आम्हालागुनी | संदेह होता माझे मनी | आजि तुवा फेडिला || २ ||

तुझेनि सर्वस्व लाधलो | आनंदजळी बुडालो | परम तत्त्व जोडलो | आजिचेनि दातारा || ३ ||

ऐसे श्रीगुरुमहिमान | मज निरोपिले त्वां ज्ञान | आनंदमय माझे मन | तुझेनि धर्मे स्वामिया || ३ ||

कवणे ठायी तुमचा वास | नित्य तुम्हा कोठे ग्रास | होईन तुझा आता दास | म्हणोनि चरणी लागला || ५ ||

कृपानिधी सिद्ध मुनी | तया शिष्या आलिंगोनि | आशीर्वचन देऊनि | सांगे आपुला वृत्तांत || ६ ||

जे जे स्थानी होते गुरू | तेथे असतो चमत्कारू | पुससी जरी आम्हां आहारू | गुरुस्मरणी नित्य जाणा || ७ ||

गुरुचरित्राचा महिमा:

श्रीगुरुचरित्र महिमान | तेचि आम्हा अमृतपान | सदा सेवितो याचे गुण | म्हणोनि पुस्तक दाविले || ८ ||

भक्ति मुक्ति परमार्थ | जे जे वांछिजे मनांत | ते ते साध्य होय त्वरित | गुरुचरित्र ऐकता || ९ ||

धनार्थी यासी अक्षय धन | पुत्रपौत्रादि गोधन | कथा ऐकता होय जाण | ज्ञानसिद्धी तात्काळ || १० ||

जे भक्तीने सप्तक एक | पढती ऐकती भक्तलोक | काम्य होय तात्कालिक | निपुत्रिका पुत्र होती || ११ ||

गृहरोगादिपीडन | न होती व्याधि कधी जाण | जरी मनुष्यास असेल बंधन | त्वरित सुटे ऐकता || १२ ||

ज्ञानवंत शतायुषी | ऐकता होय भरवसी | ब्रह्महत्यापापे नाशी | एकचित्ते ऐकता || १३ ||

इतके ऐकोनि त्या अवसरी | नामधारक नमस्कारी | स्वामी माते  तारी तारी | कृपानिधि सिद्ध मुनी || १४ ||

साक्षात्कारे गुरुमूर्ति | भेटलासी तू  जगज्योती | होती वासना माझे चित्ती | गुरुचरित्र ऐकावे || १५ ||

एखादा तृषेने पीडित | जात असता मार्गस्थ | त्या आणूनि देती अमृत | तयापरी तू मज भेटलासी || १६ || 

गुरूचा महिमा ऐको कानी | सांगिजे स्वामी विस्तारोनि | अंधकार असतां रजनी | सूर्योदयापरी करी || १७ ||

इतुकिया अवसरी | सिद्ध योगी अभय करी | धरोनिया  सव्य करी | घेवोनि गेला स्वस्थाना || १८ ||

असे ठाव ज्ञानपंथी | कल्पवृक्षी अश्वत्थी | बैसोनि सांगे ज्ञानज्योती | एक शिष्या नामधारका || १९ ||

नेणती सोय गुरुदास्यका | याचि कारणे उपबाधका | होती तुज अनेका | चिंता क्लेश घडती तुज || २० ||

ओळखावया गुरुमूर्तीसी | आपुला आचार परियेसी | दृढ भक्ति धरोनि मानसी | ओळखिजे मग श्रीगुरु || २२ ||

ऐकोनि सिद्धांचे वचन | संतोषे नामधारक सगुण | क्षणक्षणा करी नमन | करुणावचने करोनिया || २२ ||

तापत्रयाग्नीत पोळलो | मी संसारसागरी बुडालो | क्रोधादि जलचरी वेष्टलो | अज्ञानजाळे वेष्टूनिया || २३ ||

ज्ञाननौकी बसवूनि | कृपेचा वायू पालाणुनि | देहा तारक करूनि | तारावे माते स्वामिया || २४ ||

ऐशिया करुणावचनी | विनवितसे नामकरणी | मस्तक सिद्धाचिया चरणी | ठेविता झाला पुन: पुन: || २५ ||

तव बोलिला सिद्ध मुनि | न धरी चिंता अंत:करणी | उठवीतसे आश्वासोनि | सांकडे फेडीन तुझे आता || २६ ||

ज्यांसी नाही दृढ भक्ति | सदा दैन्ये कष्टती | श्रीगुरूवरी बोल ठेविती | अविद्यामाये वेष्टूनि || २७ ||

संशय धरोनि मानसी | श्रीगुरू काय देईल म्हणसी | तेणे गुणे हा भोग भोगिसी | नाना कष्टे व्याकुळित || २८ ||

सांडोनि संशय निर्धार | गुरुमूर्ति देईल अपार | असा देव कृपासागर | तुज नुपेक्षी सर्वथा || २९ ||

गुरुमूर्ति कृपासिंधु | प्रख्यात असे वेदा बोधु | तुझे अंत:करणी वेधु | असे तया चरणांवरी || ३० ||

तो दातार अखिल मही | जैसा मेघाचा गुण पाही | पर्जन्य पडतो सर्वां ठायी | कृपासिंधु ऐसा असे  || ३१ ||

त्यांतचि पात्रानुसार | सांगेन साक्षी एक थोर | सखोल भूमि उदक स्थिर | उन्नती उदक नाही जाण || ३२ ||

दृढ भक्ति जाणा सखोल भूमि | दांभिक ओळखा उन्नत तुम्ही | याचिया कारणे मनोकर्मी | निश्चयावे श्रीगुरुसी || ३३ ||

म्हणोनि श्रीगुरुउपमा | ऐसा कणव असे महिमा | प्रपंच होय परब्रह्मा | हस्त मस्तकी ठेवोनिया || ३४ ||

कल्पतरूची द्यावी उपमा | कल्पिले लाभे त्यांचा महिमा | न कल्पिता पुरवी कामा | कामधेनु श्रीगुरु || ३५ ||

ऐसा श्रीगुरु ब्रह्ममूर्ति | ख्याति असे श्रुतिस्मृती | संदेह सांडूनि एकचित्ती | ध्याय पदांबुज श्रीगुरूचे || ३६ ||

इतके परिसोनि नामधारक | नमन करोनि क्षणैक | करसंपुट जोडोनि एक | विनवितसे सिद्धासी || ३७ ||

श्रीगुरू सिद्ध योगेश्वरा | कामधेनु कृपासागरा | विनवितसे अवधारा | सेवक तुमचा स्वामिया || ३८ ||

स्वामींनी निरोपिले सकळ | झाले माझे मन निर्मळ | वेध लागला असे केवळ | चरित्र श्रीगुरूचे ऐकावया || ३९ ||

गुरू त्रयमूर्ति ऐको कानी | का अवतरले मनुष्ययोनी | सर्व सांगावे विस्तारोनि | म्हणोनि चरणी लागला || ४१ ||

मग काय बोले योगींद्र | बा रे शिष्या तू पूर्णचंद्र | माझा बोधसमुद्र | कैसा तुवा उत्साहविला || ४२ ||

तूते महासुख लाधले | गुरुदास्यत्व फळले | परब्रह्म अनुभवले | आजिचेनि तुज आता || ४२ ||

हिंडत आलो सकळ क्षिती | कवणा नव्हे ऐंशी मति | गुरुचरित्र न पुसती | तूते देखिले आजि आम्ही || ४३ ||

ज्यासी इहपरत्रींची चाड | त्यासी ही कथा असे गोड | त्रिकरणे करोनिया दृढ | एकचित्ते ऐकिलें || ४४ ||

तू भक्त केवळ श्रीगुरुचा | म्हणोनि भक्ति झाली उंचा | निश्चयो मानी माझिया वाचा | लाधसी चारी पुरुषार्थ || ४६ ||

धनधान्यादि संपत्ति | पुत्रपौत्र श्रुतिस्मृति | इह सौख्य आयुष्यगति | अंती गति असे जाणा || ४६ ||

गुरुचरित्र कामधेनु |  वेदशास्त्रसंमत जाणु | अवतरला त्रयमूर्ति आपणु | धरोनि नरवेष कलियुगी || ४७ ||

कार्याकारण अवतार | होऊनि येती हरिहर | उतरावया भूमिभार | भक्तजनाते तारावया || ४८ ||

ऐकोनि सिद्धाचे वचना | प्रश्न करी शिष्यराणा | त्रयमूर्ति अवतार किंकारणा | देह धरोनि मानुषी || ४९ ||

विस्तारोनि ते आम्हासी | सांगा स्वामी कृपेसी‌ | म्हणोनि लागला चरणासी | करुणावचने करोनिया  || ५० ||

सिद्धमूर्ती म्हणे नामधारका | त्रयमूर्ति तीन गुण ऐका | आदिवस्तु आपण एका | प्रपंच वस्तु तीन जाणा || ५१ ||

ब्रह्मयाचा रजोगुण | सत्त्वगुण विष्णु जाण | तमोगुण उमारमण | मूर्ति एकचि अवधारा || ५२ ||

ब्रह्मा सृष्टिरचनेसी | पोषक विष्णु परियेसी | रुद्रमूर्ति प्रळयासी | त्रयमूर्तीचे तीन गुण || ५३ ||

एका वेगळे एक न होती | कार्याकारण अवतार होती | भूमीचा भार फेडती | प्रख्यात असे पुराणी || ५४ ||

अंबरीष राजाची कथा:

सांगेन साक्ष आता तुज | अंबरीष म्हणिजे द्विज | एकादशीव्रताचिया काज | विष्णूसी अवतार करविले || ५५ ||

अवतार व्हावया कारण | सांगेन तुज विस्तारून | मन करोनि सावधान | एकचित्ते परियेसा || ५६ ||

द्विज करी एकादशीव्रत | पूजा करी अभ्यागत | निश्चयो करी दृढचित्त | हरिचिंतन सर्वकाळ || ५७ ||

असो त्याचिया व्रतासी | भंग करावया आला ऋषि | अतिथि होऊनि हठेसी | पावला मुनि दुर्वास || ५८ ||

ते दिवशी साधनद्वादशी घडी एक | आला अतिथि कारणिक | अंबरीषास पडला धाक | केवी घडे म्हणोनिया || ५९ ||

ऋषि आले देखोनि | अंबरीषाने अभिवंदोनि | अर्घ्य पाद्य देवोनि | पूजा केली उपचारे || ६० ||

विनवीतसे ऋषीश्वरासी | शीघ्र जावे स्नानासी | साधन आहे घटिका द्वादशी | यावे अनुष्ठान सारोनिया || ६१ ||

ऋषि जाऊनि नदीसी | अनुष्ठान करती विधींसी | विलंब लागता तयासी | आली साधन घटिका || ६२ ||

व्रत भंग होईल म्हणोनि | पारणे केले तीर्थ घेऊनि | नाना प्रकार पक्वान्नी | पाक केला ऋषीते || ६३ ||

तव आले दुर्वास देखा | पाहूनि अंबरीषाच्या मुखा | म्हणे भोजन केलेसि का | अतिथीविण दुरात्मया || ६४ ||

शाप देता ऋषीश्वर | राजे स्मरला शार्ङ्गधर | करावया भक्ताचा कैवार | टाकून आला वैकुंठा || ६५ ||

भक्तवत्सल नारायण | शरणागताचे रक्षण | बिरुद बोलती पुराणे जाण | धावे धेनु वत्सासी जैसी || ६६ ||

शापिले ऋषीने द्विजासी | जन्मावे गा अखिल योनीसी | तव पावला हृषीकेशी | येऊनि जवळी उभा ठेला || ६७ ||

मिथ्या नव्हे ऋषीचे वचन | द्विजे धरिले श्रीविष्णुचे चरण | भक्तवत्सल ब्रीद जाण | तया महाविष्णुचे || ६८ ||

विष्णु म्हणे दुर्वासासी | तुवा शापिले अंबरीषासी | राखीन आपुल्या दासासी | शाप आम्हासी तुम्ही द्यावा || ६९ ||

दुर्वास ज्ञानी ऋषीश्वर | केवळ ईश्वर अवतार | फेडावयास भूमिभार | कारण असे पुढे म्हणतसे || ७० ||

जाणोनि ज्ञानीशिरोमणी | म्हणे तप करिता युगे क्षोणी (= पृथ्वी) | भेटी नव्हे हरिचरणी | भूमीवरी दुर्लभ || ७१||

शापसंबंधे अवतरोनि | येईल लक्ष्मी घेऊनि | तारावयालागोनी | भक्तजना समस्ता || ७२ ||

परोपकारसंबंधेसी | शाप द्यावा विष्णुसी | भूमिभार फेडावयासी | कारण असे म्हणोनिया || ७३ ||

ऐसे विचारोनि मानसी | दुर्वास म्हणे विष्णूसी | अवतरोनी भूमीसी | नाना स्थानी जन्मावे || ७४ ||

प्रसिद्ध होसी वेळ दहा | उपर अवतार पूर्ण दहा | सहज तू विश्वात्मा महा | स्थूळसूक्ष्मी वससी तू || ७५ ||

ऐसा कार्यकारण शाप | अंगिकारी जगाचा बाप | दुष्टांवरी असे कोप | सृष्टिप्रतिपाळ करावया || ७६ ||

ऐसे दहा अवतार झाले | असे तुवा कर्णी ऐकिले | महाभागवती विस्तारिले || ७७ ||

कार्यकारण अवतार होती | क्वचित्प्रकट क्वचित गुप्ती | ते ब्रह्मज्ञानी जाणती | मूढमति काय जाणे || ७८ ||

आणीक सांगेन तुज | विनोद झालासे सहज | अनसूया अत्रिऋषीची भाज (= शोभा/गौरव) | पतिव्रताशिरोमणी || ७९ || 

तिचे गृही जन्म जाहले | त्रयमूर्ति अवतरले | कपटवेष धरोनि आले | पुत्र जाहले तियेचे || ८० ||

नायधारक पुसे सिद्धासी | विनोदकथा निरोपिलीसी | देव अतिप्रकट वेषी | पुत्र जाहले कवणे परी || ८१ ||

अत्रि ऋषि पूर्वी कवण | कवणापासूनि उत्पन्न | मूळ पुरुष होता कवण | विस्तारोनि मज सांगावे || ८२ ||

म्हणे सरस्वती गंगाधर | पुढील कथेचा विस्तार | ऐकता होय मनोहर | सकलांभीष्टे साधती || ८३ ||

इति श्रीगुरुचरित्रपरमकथाकल्पतरो श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्धनामधारकसंवादे अंबरीषव्रतनिरूपणं नाम तृतीयोSध्याय : 

(ओवीसंख्या ८३)

॥ श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥

टिपणे:

एकादशीव्रत: एकादशीच्या उपवासाचे पारणे द्वादशीला फेडणे आवश्यक आहे. अन्नग्रहण करून किंवा नुसते जलग्रहण करून हे पारणे फेडता येते. व्रत करण्याबरोबरच त्याची योग्य प्रकारे पूर्तता करणेही आवश्यक असते. अन्नग्रहण केल्यास अतिथीच्या आधी भोजन केल्याचा दोष लागेल, म्हणून अंबरीष राजाने केवळ जलग्रहण केले. परंतु दुर्वास ऋषींचा उद्देश अंबरीष राजाला त्रास देणे असल्याने त्यांनी अतिथीचा अनादर केल्याबद्दल अंबरीष राजाला शाप दिला.

Wednesday, March 18, 2026

११ . क्रबी – अंदमानचा पाचू

 क्रबी  ही बेटे वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत.'पृथ्वीवरील स्वर्ग' म्हणून प्रसिद्ध असलेली 'फी फी आयलंड्स' येथेच असून समुद्रकिनारे, चुनखडीचे कडे हे त्यांचे वैशिष्ट्य आहे. क्रबी च्या दक्षिणेस असणारी 'लांता आयलंड्स' मॅनग्रोव्हच्या राई, पोवळ्याच्या कडा असलेले समुद्रकिनारे, कणखर कडे आणि भुलविणारी अरण्ये यांनी नटलेली आहेत. 'ऒ नंग' आणि 'राय ले बे' येथे वाळूचे सुंदर समुद्रकिनारे आणि जगभरातील गिर्यारोहकांस आकर्षित करणार डोंगरकडे आहेत. असे हे क्रबी  पर्यटकांच्या विरंगुळ्यासाठी आदर्श ठिकाण आहे.

१. परिचय 

स्थान, विस्तार व सीमा: क्रबी  हा थायलंडच्या नैऋत्येकडे बँकॉकपासून रस्त्याने ८०० किमी अंतरावर असणारा किनारी प्रांत आहे. याच्या उत्तरेस फं ङा, पूर्वेस Nakhon Si Thammarat आणि सुरत थानी तर दक्षिणेस Trang हे प्रांत आहेत. पश्चिमेस अंदमान समुद्र आहे. क्रबी  म्हणजे बेट आहे असा समज आहे, परंतु तो बरोबर नाही. क्रबी  प्रांत मुख्यभूमीवरच आहे. परंतु त्याच्या समुद्राकडील बाजूस छोटी मोठी सुमारे १३२ बेटे आहेत. ही बेटे क्रबी च्या अधिपत्याखाली येतात. यांपैकी लांता, को फी फी आणि को जुम (Jum) बेटांवर मनुष्यवस्ती आहे. क्रबी मध्ये एकूण आठ जिल्हे आहेत. यांपैकी मुअंग (Muang) जिल्ह्यामध्ये आव नंग, रेले, क्रबी  शहर, klonग मुअंग आणि फी फी आयलंड्स ही प्रमुख पर्यटनस्थळे आहेत. या साऱ्या बेटांसह क्रबी चे एकूण क्षेत्रफळ ४,७०९ चौ. किमी आहे. क्रबी ची लोकसंख्या साडेचार लाख असून यामध्ये बौद्ध लोक ६०% तर मुस्लीम लोक ४०% आहेत.      

प्राकृतिक: येथील नैसर्गिक अरण्यांमध्ये  मॅनग्रोव्हच्या राया  आणि कॅसियाची झाडे आहेत. क्रबी ची वाळूने युक्त जमीन रबर, पाम, संत्री, नारळ, कॉफी अशा विविध प्रकारच्या कृषि उत्पादनांसाठी योग्य आहे.

क्रबी  नदी: क्रबी  नदी Panom Benja पर्वतांमध्ये उगम पावते, शहरातून पाच किमी पर्यंत वाहते आणि Tambon PAK NAM येथे अंदमान समुद्रास मिळते.  

हवामान: वर्षभरातील तापमान १६.९° आणि ३७.३° सेल्सिअस च्या मध्ये असते. वर्षभरातील पाउस २,५६८.५ मिलीमीटर असतो.    

इतिहास: क्रबी मध्ये असे बरेच कडे आणि गुहा आहेत ज्यांमध्ये प्राचीन भित्तिचित्रे, दगडी हत्त्यारे, मणी, भांडी तसेच हाडांचे सांगाडे सापडले आहेत. इसवी सनापूर्वी २५,००० ते ३५,००० या काळात क्रबी मध्ये आदिमानवाची वस्ती होती असे मानले जाते. ज्ञात इतिहासामध्ये क्रबी चा उल्लेख "Ban Thai Samor" म्हणून आढळतो. लोक लिहावाचायला शिकले नव्हते अशा काळामध्ये बारा शहरे अस्तित्वात होती, ज्यांचे चिन्ह वानर होते. "Ban Thai Samor" त्या शहरांपैकी एक होते.त्या काळी म्हणजे इ.स. १२०० च्या सुमारास क्रबी  Ligor च्या राज्याचे मांडलिक होते. Ligor चे राज्य Kra पेनिन्सुलाच्या पूर्व किना-यावरील शहर होते आणि आज ते Nakhon Sri Thammarat म्हणून ज्ञात आहे.   

Rattanakosin कालखंडाच्या सुरुवातीस म्हणजे सुमारे २०० वर्षांपूर्वी बँकॉक थायलंडची राजधानी झाली. त्या सुमारास Nakhon Sri Thammarat थायलंडच्या राज्याचा भाग झाले होते. Jao Praya Nakorn (Noy) या तेव्हाच्या Nakorn Sri Thammarat च्या राजाने हत्तींसाठी निवास (kraal)  बांधण्याची आज्ञा दिली. या कामासाठी त्याने Pra Palad या आपल्या वजिराची नेमणूक केली. या मोठ्या शहरासाठी हत्तींचा नियमित पुरवठा करण्याचे काम Pra  Palad कडे होते. त्यावेळी Pra  Palad बरोबर बरेच लोक स्थलांतरित झाले आणि  Pakasai, Klong Pon आणि Pak  Lao  या क्रबी च्या तीन परगण्यांमध्ये मोठी वस्ती झाली.    

१८७२ साली राजे चुलालोंग्कोर्न यांनी उदारपणे या सर्व भागास शहराचा दर्जा दिला आणि त्याचे नाव ‘क्रबी ’ ठेवले. या नावामध्ये जुन्या वानराच्या चिन्हाचे स्मरण ठेवले होते. क्रबी चा अर्थ आहे तलवार. क्रबी  शहराच्या स्थापनेच्या वेळी जमिनीमध्ये पुरलेली एक तलवार  सापडली. यावरून या शहराचे नाव क्रबी  असे पडले अशीही एक दंतकथा आहे.  पुढे तलवार हे क्रबी चे चिन्ह झाले.

क्रबी चे प्रशासन Nakorn Sri Thammarat मधूनच होत होते. तरीसुद्धा  शहरासाठी गव्हर्नर नेमण्यात आला. पहिला गव्हर्नर म्हणून Luang Tehp Sena  याची नेमणूक झाली.   

१८७५ साली यामध्ये बदल करण्यात आला आणि थाई प्रशासनाच्या त्यावेळच्या पद्धतीप्रमाणे क्रबी ला चौथ्या क्रमांकाचा दर्जा देण्यात आला. आता क्रबी चे प्रशासन थेट बँकॉकच्या केंद्रीय सरकारच्या नियंत्रणाखाली  आले आणि येथूनच इतर प्रांतांपासून स्वतंत्र अशा क्रबी च्या इतिहासास सुरुवात होते.   

क्रबी ला कसे जावे: क्रबी  थायलंडच्या नैऋत्य किनार्‍यावर असून बँकॉकपासून ८०० किमी अंतरावर तर फुकेतपासून १७० किमी अंतरावर आहे. क्रबी ला विमानाने, रस्त्याने आणि जलमार्गाने जाता येते. 

विमानाने: क्रबी ला जाण्यासाठी बँकॉक, चिंग माय, कॉ समुई, सिंगापूर आणि क्वालालंपूर येथून फ्लाइट्स  आहेत. बँकॉक ते क्रबी  या विमानप्रवासास एक तास वीस मिनिटे लागतात. आणखी एका पर्याय म्हणजे फुकेतला विमानाने येऊन टॅक्सीने क्रबी ला येणे. टॅक्सीने फुकेतहून क्रबी ला येण्यास दोन तास लागतात. क्रबी मध्ये क्रबी  एअरपोर्ट हा छोटा विमानतळ असून हा विमानतळ हायवे रूट क्र. ४ वर सोयीस्कर ठिकाणी असल्याने क्रबी मधील बहुतेक सर्व ठिकाणी जाण्यास सोयीस्कर आहे.   

बसने: बसने  बँकॉक, कॉ समुई, Had Yai, फुकेत, Trang आणि मलेशिया अशा बहुतेक ठिकाणांहून क्रबी ला जाता येते. बसेस क्रबी  शहरामध्ये येतात. बँकॉक ते क्रबी  हा बस प्रवास दहा तासांचा आहे. 

रेल्वेने: क्रबी  रेल्वेमार्गावर नाही. त्यामुळे क्रबी ला थेट रेल्वेने जाता येत नाही. रेल्वेने यावयाचे असल्यास सुरत थानी किंवा Trang पर्यंत येऊन पुढे बसने किंवा टॅक्सीने यावे.              

जलमार्गाने: फुकेतने क्रबी ला जाण्यास फेरी सेवा आहे. फेरीने आल्यास आव  नंगला उतरावे लागते.  

२ . प्रवास  


क्रबी  – मुख्यभूमी

<>क्रबी  शहर

क्रबी  शहर हे एक मध्यम आकाराचे सुमारे २०,००० वस्तीचे शहर आहे. क्रबी  शहर थायलंडमधील अतिशय जुन्या वसाहतींपैकी एक आहे. हजारो वर्षांपूर्वी हे एक क्राल म्हणजे प्रामुख्याने हत्तींची देखभाल करणारे गाव होते. आज या जुन्या इतिहासाची साक्ष देणारे एकमेव ठिकाण ‘टायगर केव्ह’ हे आहे. या शहराचे ग्रामीण वातावरण अतिशय भुरळ घालणारे आहे. शहराच्या मध्यभागी क्रबी  नदी वाहते. यां नदीच्या काठी बाजार, अतिथिगृहे, रेस्तराँ, कॅफे अशा सर्व सोयी आहेत. खरेदीच्या दृष्टीने येथे विशेष प्रसिद्धी असणारे काही नाही. परंतु येथे कपड्यांची दुकाने आढळतील. शहराच्या सीमावर्ती भागामध्ये मोठी स्टोअर्स आढळतील. संध्याकाळी चक्कर मारली की या शहराचे मोहक स्वरूप तुम्हाला जाणवेल.    

<>>वत थम सुआ (Tham Sua) किंवा टायगर केव्ह

हे ठिकाण क्रबी  शहरापासून सुमारे तीन किमी अंतरावर आहे. याच्या सर्व बाजूस डोंगर असून या डोंगरांमध्ये छोट्या छोट्या गुहा आहेत. येथे एक गुहा असून या गुहेमध्ये एका दगडावर वाघाचे पंजे उमटलेले दिसतात. हीच टायगर केव्ह. याच्या आसपास विशेषतः खिरिविंग (Khiriwing) दरीमध्ये मोठे मोठे वृक्ष आहेत. यांपैकी काही वृक्ष शंभर वर्षे जुने आहेत.  हे ठिकाण म्हणजे केवळ एक धार्मिक वास्तू नसून येथे पुरातन आणि ऐतिहासिक महत्त्वाच्या वस्तू ठेवण्यात आल्या आहेत. येथे ठेवण्यात आलेल्या वस्तूंमध्ये उत्खननामध्ये सापडलेली दगडी हत्यारे, मातीची भांडी, बुद्धांची पावले बनविण्याचा साचे  यांचा समावेश आहे. येथील मुख्य मंदिर चढून जाण्यास १२७२ पायऱ्या आहेत. या मंदिरामध्ये बुद्धांची पावले पाहण्यास मिळतात. एवढ्या पायऱ्या चढून जाणे म्हणजे सोपे काम नाही. परंतु शिखरावर गेल्यावर येथून ३६०तून दिसणारे आजूबाजूच्या प्रदेशाचे सुंदर दृश्य पाहिले की तुम्हाला श्रमपरिहार झाल्यासारखे वाटेल.     

या मंदिरास वत थम सुआ किंवा टायगर केव्ह नाव कसे पडले याविषयी अनेक कथा आहेत. एक कथा अशी आहे की १९७५ च्या सुमारास Jumnean Seelasettho (Ajahn Jumnean) नावाचा एक बौद्ध भिक्खू येथील गुहेमध्ये ध्यान करीत असता त्याला गुहेमध्ये वाघ फिरताना दिसले. त्यामुळे या मंदिराचे नाव वत थम सिया असे पडले. दुसऱ्या कथेप्रमाणे येथील गुहेमध्ये एक मोठा वाघ राहत असे. या गुहेमध्ये एका ठिकाणी वाघाच्या  पंज्यांचे ठसे दगडावर उमटलेले दिसतात. एका गुहेचा तर आकारच वाघाच्या  पंज्याच्या आकाराचा आहे. या कारणांमुळेसुद्धा या गुहेचे नाव टायगर केव्ह पडले असावे.

थम सियाच्या आसपासचा भाग अरण्यमय आहे. येथील किरिवॉंग व्हॅलीमध्ये पुष्कळ जुने वृक्ष आहेत. येथे भेट देण्यासारखी बरीच ठिकाणे आहेत. परंतु त्यातल्या त्यात Tum Khon Than, Tum Lod, Tum Chang Kaeo, and Tum Luk या गुहा अवश्य भेट देण्यासारख्या आहेत. येथील गुहांमध्ये आणि मंदिरांमध्ये बऱ्याच Thanu पुरातन वस्तू आढळल्या. थम सिया प्रदेश डोंगराळ असून या डोंगरांमध्ये  बऱ्याच गुहा असून यांपैकी कित्येक गुहांमध्ये अजून कुणी गेलेलेसुद्धा नाही. वत थम सिया ही चुनखडीची गुहा असून तिच्यामध्ये सांगाडे आणि सजावट केलेल्या कवट्या ठेवल्या आहेत. थम सिया प्रदेश ध्यानासाठी जाण्यास योग्य आहे. परंतु येथे पुरातत्त्वशास्त्रीय आणि ऐतिहासिक आकर्षणेही बरीच आहेत. यांमध्ये दगडी हत्त्यारे, भांडी आणि बुद्धांची पावले बनविण्याचे साचे यांचा समावेश होतो.    

टायगर केव्ह टेंपल किंवा थाई भाषेमध्ये वत थम सिया  हे क्रबी  प्रांतामधील  बौद्धधर्मीयांचे एक पवित्र ठिकाण आहे. ज्या लोकांना धर्मिक स्थळामध्ये रस नाही, त्यांच्यासाठीसुद्धा येथे बरीच आकर्षणे आहेत. थाई भाषेमध्ये थम म्हणजे गुहा आणि सिया म्हणजे वाघ. वत थम सिया म्हणजे वाघाच्या गुहेचे मंदिर. वर मंदिरात जाण्यासाठी दोन मार्ग आहेत. यांपैकी एक जास्त त्रासदायक आहे तर दुसरा कमी त्रासदायक आहे.

डोंगरावरून दिसणारे दृश्य अविस्मरणीय असेच आहे. वरून बुद्धमूर्तींचे सुंदर दृश्य दिसते. येथील सनसेट पॉइंट्ससुद्धा लोकप्रिय होत चालले आहेत. विशेषत: पौर्णिमेला सूर्यास्ताचे दृश्य पाहण्यासारखे असते. या वेळी पश्चिमेकडे अंदमान समुद्रामध्ये सोनेरी प्रकाशामध्ये सूर्य मावळताना दिसतो. तर पूर्वेला क्रबीच्या कमी उंचीच्या भागातून सोनेरी रंगाचा चंद्र उगवताना दिसतो. या मंदिरास दिलेले टायगर केव्ह टेंपल नाव समर्पक आहे. कारण येथे जवळपास पसरलेले खडक पाहून वाघाच्या पंजाची आठवण येते.

हे मंदिर ध्यानासाठी प्रमुख केंद्र आहे. आव लक थानू (Ao Luk Thanu) पर्वतरांगांमधील निवांत जागा ध्यानासाठी आदर्श आहे.

येथील मुख्य विहार एका छोट्या चुनखडीच्या गुहेमध्ये आहे. या गुहेस लागून आणखी छोट्या छोट्या खोल्या आहेत. या खोल्यांना कुटी म्हणतात. या भागामध्ये प्रकाश भरपूर आहे आणि येथील भागाची देखभालही चांगली ठेवली जाते. येथे अडीचशेहून अधिक भिक्खू आणि भिक्खूणी राहतात. या भागामध्ये वृक्षतोड होण्यास येथील भिक्खूंनी विरोध केला. त्यामुळे येथील जंगलांचे संरक्षण झाले आहे.

निसर्गप्रेमी व्यक्तीसाठी हे ठिकाण म्हणजे क्रबीच्या पूर्वीच्या नैसर्गिक वातावरणाची छोटी प्रतिकृती आहे. येथील मुख्य मंदिरापासून ‘वंडरफुल ट्री’ म्हणून एक वृक्ष आहे. हा वृक्ष पवित्र मानला असून त्यास वस्त्र गुंडाळले जाते. याच्या बुंध्याचा विस्तार थायलंडमध्ये सध्या अस्तित्वात असलेल्या कुठल्याही वृक्षाच्या बुंध्यापेक्षा मोठा असेल. या साऱ्या भागामध्ये गुहा आणि चुनखडीचे खडक आहेत.  पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांस येथे पाषाणयुगातील वसाहतीचे अवशेष मिळाले आहेत. य अवशेषांमध्ये दगडी हत्त्यारे, कुंभारकामाचे तुकडे , मणी, आणि मूर्ती यांचा समावेश होतो.      

टायगर केव्ह टेंपल किंवा थाई भाषेमध्ये वत थम सिया हे क्रबीच्या ईशान्य दिशेस असणारे बौद्ध मंदिर आहे. या भागामधील हे बौद्ध धर्मीयांचे सर्वांत मोठे पवित्र ठिकाण येथील गुहेमध्ये असणार्‍या वाघाच्या पंजाच्या खुणा, उंच बुद्धमूर्ती आणि शिखरावर जाण्यासाठी असणार्‍या अवघड पायऱ्यांसाठी प्रसिध्द आहे.    

या भागामध्ये किरिवॉंग दरी असून हा सारा भाग जंगलांनी आहे. या जंगलांमधील काही वृक्ष अतिशय जुने आहेत. येथे भेट देण्यासारखी बरीच ठिकाणे असून त्यांतल्या त्यात Tum Khon Than, Tum Lod, Tum Chang Kaeo, and Tum Luk या गुहा भेट देण्यासारख्या आहेत.

मुख्य मंदिर शिखरावर असून तेथे जाण्यासाठी दोन मार्ग असून पुढे हे दोन्ही मार्ग एकत्र होतात. येथे वर जाण्यासाठी एकूण १,२७२ पायऱ्या आहेत. येथे दुसरा मार्ग असून हा मार्ग दुसर्‍या चुनखडीच्या गुहेकडे जातो. शिखरावरील मंदिर ६०० मीटर्स उंचीवर आहे. पायऱ्यांत आणि मंदिरात माकडे भरपूर आढळतात.

पर्वताच्या शिखरावर बुद्धांचा २७८ मीटर्स उंचीची भव्य सोनेरी मूर्ती आहे. ही मूर्ती पर्वताच्या पायथ्याहूनसुद्धा दिसते.   

<>आव  नंग (Ao Nang)                                                                                                      www.aonang.com 


आव नंग तसे छोटे शहर असून तुम्ही अर्धा तास चालत राहिलात तर शहराच्या एका टोकापासून दुसर्‍या टोकाला सहज पोहचता.

<>>आव  नंग  बीच

आव  नंग बीच हे क्रबी मधील सर्वांत जास्त गर्दी असलेले बीच डेस्टिनेशन आहे. याचे पूर्ण नाव 'आव फ्रा नंग' किंवा 'प्रिन्सेस बे' असे असले तरी आव नंग हे संक्षिप्त रूपच जास्त वापरात आहे. आव नंग हा क्रबी मधील सर्वांत जास्त पाश्चात्त्यीकरण झालेला बीच आहे. झटपट प्रवास करणा-या प्रवाश्यांचे हे आवडते ठिकाण,  एअरपोर्टवरून दूरवरून नियोजन करून येणा-या प्रवाश्यांनी भरत चालले आहे.  हा बीच राय ले एवढा निसर्गसुंदर नाही. परंतु क्रबी ची सफर करण्यासाठी आव नंग खूप सोयीचा आहे. याचे कारण म्हणजे येथील  स्वस्त दरात राहण्याची सोय, चांगली उपाहारगृहे  आणि प्रवाश्यांच्या सर्व प्रकारच्या गरजा पूर्ण करणा-या  भरपूर प्रवासी संस्था.

आव नंगमध्ये वावरताना फारशी अडचण येणार नाही. कारण येथे बहुतेक सर्व गोष्टी बीचला लागूनच आहेत. बीच पूर्व-पश्चिम असा पसरला आहे.एअरपोर्ट रोड (हायवे ४२०३) बीचच्या पूर्व टोकाकडून उत्तरेकडे जातो. त्यामुळे बीच आणि एअरपोर्ट रोड एकमेकांना जवळ जवळ समांतर आहेत.दोन्ही रस्ते एकमेकांस जेथे मिळतात, त्या ठिकाणापर्यंत लॉन्ग टेल बोट्स   बीचपर्यंत येतात.या  होड्यांच्या पाण्याने  भिजलेल्या मोटर्सचा कर्कश आवाज येऊन ध्वनिप्रदूषण निर्माण होते. पर्यटकांच्या वाढत्या संख्येमुळे ही समस्या गंभीर होत  चालली आहे. यामुळे बीचच्या सौंदर्यालासुद्धा बाधा येते.

आव  नंगमध्ये शॉपिंग मॉल्स किंवा सुपरमार्केट्स नाहीत. परंतु कन्व्हीनिअन्स स्टोअर्स आणि सूव्हनिर्सची दुकाने  भरपूर आहेत. बहुतेक दुकाने बीचसमोरील रस्त्यापासून  लागून ओळीने आहेत.काही साइड रोड्स आहेत. तेथेसुद्धा बरीच दुकानेआहेत . या दुकानांतून पोस्टकार्ड्स, लोहचुंबक, स्वस्तातील दागिने, कपडे, पादत्राणे  अशा थायलंडमध्ये आढळणा-या वस्तू आढळतील.

आव नंग बीच क्रबी  इंटरनॅशनल एअरपोर्टवरून कारने ४० मिनिटांच्या, क्रबी  शहर आणि क्लॉंग मुअंग  बीचपासून २० मिनिटांच्या तर  Noppharat Thara बीचपासून दोन मिनिटांच्या अंतरावर आहे.

<>> फॉसिल शेल बीच

हा बीच आव नंगच्या पश्चिमेस ७ किमी अंतरावर   आहे. येथे चार कोटी वर्षांपूर्वीचे शेलफिश  चपट्या खडकांच्या स्वरूपात आहेत. हे खडक चपट्या काँक्रीट शीट्ससारखे दिसतात. येथे एक छोटे वस्तुसंग्रहालय आणि रांगेने भेटवस्तूंची दुकाने आहेत.  संग्रहालय भूशास्त्रामध्ये रस असणा-यांसाठी उपयुक्त आहे.

<>> नोपारत थारा (Nopparat Thara) बीच

आव नंगच्या पश्चिम टोकाशी हा सुंदर बीच आहे. या बीचला नॅशनल पार्क म्हणून घोषित केले आहे .ओहोटीच्या वेळेला तुम्ही आसपासच्या खडकाळ चुनखडीच्या बेटांपर्यंत चालत जाऊ शकता. हा बीच क्रबी  शहराच्या पश्चिमेकडे १८ किमी अंतरावर असून आव नंग बीचला लागूनच आहे.  

<>> राय ले (Rai Leh) बीच 

आव नंगवरील हा आणखी एक सुंदर बीच. या बीचवर लॉंन्ग टेल बोटीनेच जाता येते.  हा बीच मुख्यभूमीचा भाग असूनसुद्धा  चुनखडीच्या टेकड्यांमुळे मुख्यभूमीपासून वेगळा झाला आहे. आव नंग आणि नोपारत थारापेक्षा हा बीच जास्त स्वच्छ आहे. येथे पाहण्यासारख्या काही गुहा आहेत. बीचवर हॉटेल्स आणि रिझॉर्टस आहेत. राय ले आणि को फाय फाय आयलंड जवळ जवळ आहेत. येथे सी कयाकिंग आणि एलिफंट ट्रेकची व्यवस्था करणारे टुर ऑपरेटर्स आहेत.

<>>फ्रा नंग केव्ह

राय लेच्या पूर्व दिशेस असणारी ही गुहा तेथील अद्भुत स्टॅलक्टाइट्स आणि स्टॅलक्माइट्ससाठी प्रसिध्द आहे. फ्रा नंगचा अर्थ आहे राजकन्या. कोळी लोकांचा असा विश्वास आहे की ही गुहा पुराणातील समुद्री राजकन्येचे घर आहे. पूर्वीच्या काळी कोळी लोक समुद्रात जाण्यापूर्वी येथे काही भेटवस्तू अर्पण करून जात. येथे भेटवस्तू अर्पण केली असता मासेमारीमध्ये यश येते  आणि समुद्रातील धोक्यांपासून रक्षण होते  अशी कोळी लोकांची श्रद्धा आहे. या गुहेमध्ये लाकडाची बरीच शिवलिंगे ठेवली आहेत. या शिवलिंगास भेटवस्तू अर्पण केली असता वंध्यत्व दूर होते असा येथील लोकांचा विश्वास आहे.       

 

<>>को पोडा (Poda) किंवा पोडा आयलंड

को पोडा हे बेट आव नंगपासून आठ किमी अंतरावर असून आव नंगपासून बोटीने येथे पोहचण्यास २५ मिनिटे लागतात. हे बेट अतिशय छोटे असून त्याचा व्यास एक किमीपेक्षा जास्त नाही. हे बेट नारळाच्या झाडांनी वेढले असून बेटावर अतिशय मऊ अशी पांढरीशुभ्र   वाळू आहे.  बीचपासून फक्त वीस मिनिटांच्या अंतरावर पोवळ्याच्या खडकांची रांग असून तेथे विविध प्रकारचे सागरी प्राणी आढळतात. स्नॉर्केलिंगसाठी हे बेट सोयीचे आहे. त्यामुळे स्नॉर्केलर्स आणि एक दिवसाची सहल करणाऱ्या प्रवाश्यांचे हे आवडते बेट आहे. तरीसुद्धा या बेटावर फार वर्दळ आढळत नाही. या बेटावर वर्षभरात कधीही जाता येते. कारण येथे मॉन्सूनमध्ये फारसा फरक पडत नाही.  

<>> टुप (Tup) आयलंड

टुप आयलंडला आव नंग बीचवरून जाता येते. येथे जाण्यासाठी लॉंग टेल बोट सोयीची आहे. कारण या बोटीचे भाडे स्पीड बोटच्या जवळ जवळ निम्मे भरते. येथील वैशिष्ट्य म्हणजे येथे असणारा इंग्रजी Y आकाराचा वाळूचा पट्टा. या पट्ट्यावरून इतर दोन बेटांना जाता येते. हे बेट स्नॉर्केलिंगसाठी योग्य आहे. उन्हाळ्यात येथे बरेच पर्यटक पोहातानाहे दिसतील.

 

क्लॉंग (Klong Muang) मुअंग आणि तुबकाक (Tubkaak) बीचेस 

क्लॉंग मुअंग बीच : क्रबी  शहरापासून चोवीस किमी आणि आव नंगपासून वीस मिनिटांच्या राइडच्या अंतरावर हा पांढर्‍याशुभ्र वाळूचा शांत बीच आहे. येथे तुम्ही बीचवरील  रेस्तराँमध्ये बसून ताज्या सीफूडचां आस्वाद घेत सूर्यास्ताचे सुंदर दृश्य पाहो शकतात. तुम्हाला खरेदी आणि निशाजीवन हवे असेल तर आव नंग बीच जवळच आहे. तुमच्यासाठी येथून दिवसभराच्या सहली, कयाकिंग, डायव्हिंग, स्नोर्केलिंग इत्यादीची व्यवस्था हॉटेलमधून किंवा आसपास असणार्‍या प्रवासी संस्थांमधून होऊ शकते.

तुबकाक बीच:  क्रबी  शहरापासून तीस किमी अंतरावर हा शांत बेच आहे. येथून हॉंग आयलंडचे सुंदर दृश्य दिसते. येथून जवळच काव हांग नाक (Kao Hang Nak) फॉरेस्ट जवळच आहे.   येथे पंचतारांकित रिझॉर्ट्ससह सर्व सुखसोयी आहेत.  खरेदी आणि निशाजीवनासाठी आव नंग बीच वीस मिनिटाच्या ड्राइव्हवर आहेHow to get there?

क्रबी  – बेटे

को गाय/काय (Gai/Kai) किंवा हुआ ख्वान (Hua Khwan) किंवा चिकन आयलंड: 

या बेटावरील एका खडकाचा आकार कोंबडीच्या डोक्याप्रमाणे दिसतो. त्यामुळे या बेटास चिकन आयलंड असे नाव पडले आहे. या बेटाच्या एका टोकास उंच कडे आहेत तर दुसऱ्या द्वीपकल्पाच्या आकाराच्या बाजूस सुंदर बीचेस आहेत. भरतीच्या वेळेस द्वीपकल्पाची बाजू पाण्याने भरून येते आणि छोटे बेट तयार होते. या बेटावर राहण्याची सोय आहे. येथे पोवळ्याचे खडक भरपूर आहेत. येथील पाणीसुद्धा स्वच्छ आणि ऊबदार आहे. त्यामुळे येथे स्नॉर्केलिंगसाठी भरपूर वाव आहे. या बेटावर वर्षभरात कधीही जाता येते. कारण येथे मॉन्सूनमध्ये फारसा फरक पडत नाही.    

 

को फी  फी :  

क्रबी मधील प्रवासकार्यक्रम

दिवस  

क्रबी मध्ये आगमन.

स्थळदर्शन

आव नंग (Ao Nang) बीच, वत थम सुआ (Wat Than Sua) किंवा टायगर केव्ह.

क्रबी  समुद्रातील बेटांचा धावता दौरा करून फ्रा नंग (Phra Nang) केव्ह, टुप (Tup) आयलंड, चिकन आयलंड, पोडा आयलंड ही ठिकाणे पाहणे.

३ . परिशिष्टे  

उपयुक्त संकेतस्थळे:

www.yourkrabi.com 

Krabi-andaman chaa paachoo

www.krabi.com

Krabi vishayee thodakyaat maahitee

Krabi he Southern Thaialand chyaa pascchim kinaaryaavareel shahar aahe.

He shahr krabi nadeechyaa mukhaashee vasale aahe.

2005 madhye Krabi chee lokasankhyaa 24,986 hotee.

Krabi shahar he Krabi praant aani Krabi jilhyaachee raajadhaanee aahe.

Yetheel pramukh vyavasaay paryatan haach aahe.

Bangkok paasoon Krabi rastyaane sumaare 800 kimee antaraavar aahe.

Yaachyaa uttares Phang Nga, Nakhon Si Thammarat he praant tar poorves Surat Thani aani dakshines Trang haa praant yetaat.

Krabichyaa kshetraamadhye Andaman samudraamadheel sumaare 132 bete yetaat.

Tyaanpaikee, Lanta Islands,  Ko Phi Phi Don aani Ko Jum ashaa baryaach betaanvar lokavastee aahe.

Krabi praantaache aath prashasakeey vibhaag aahet.

Krabi praantaachaa ekoon vistaar 4709 kimee aahe.

Krabi chee ekoon lokasankhyaa 395,000 asoon yaapaikee 60% lokasankhyaa bauddh asoon 40% lokasankhyaa muslim aahe.

 

China Trip

  DAY 1 - Australia (or New Zealand) – Beijing, China May 22 Australia (or New Zealand) – Beijing, China Today, you'll depart to Beijing...